Het verhaal is bekend. Wie pas is afgestudeerd, bijt zijn tanden stuk op “gebrek aan ervaring”. Vakantiewerk kan een verschil maken. Niet alleen oefenen sommige studenten er vaardigheden in die relevant zijn voor het jobdoelwit dat ze voor ogen hebben. Ook is het een eerste kennismaking met de real life werkvloer. Op de CV is het voor werkgevers een indicatie dat de sollicitant over de nodige motivatie of zogenaamde “arbeidsattitude” beschikt.

Met vakantiewerk en stages kan een jongere ook zijn of haar eigen professioneel netwerk beginnen uitbouwen. Het belang van een netwerk voor de verdere loopbaan valt niet te onderschatten. Sabine Tobback, loopbaanadviseur bij outplacementbureau ADV Consult, spreekt op de website van de VDAB over maar liefst 80% van de openstaande vacatures die op informele wijze wordt ingevuld. Zeg maar: via “ons kent ons”. Men vraagt bijvoorbeeld bij de eigen personeelsleden of ze geschikte kandidaten kennen. De ‘verborgen arbeidsmarkt’, noemt men dat.

Nu zijn uitgerekend studentenjobs vaak een schoolvoorbeeld van de werking van die verborgen arbeidsmarkt. Zonen en dochters van eigen personeel hebben bij de meeste bedrijven een voetje voor tot zelfs absolute voorrang bij het invullen van studentenjobs. Een soort extralegaal voordeel? Of een gemakkelijkheidsoplossing?

Hoedanook, als studentenjobs een toegangspoort vormen tot de ‘verborgen arbeidsmarkt’, dan betekent dat voor vele jongeren meteen al een ongelijke start op die arbeidsmarkt. Vele jongeren met een etnisch-culturele of kansarme achtergrond, zien hun mogelijkheden op een interessant vakantiebaantje meteen al beperkt. Al voor ze goed en wel gestart zijn op de arbeidsmarkt, moeten ze jongeren met welgestelde ouders laten voorgaan. Discriminatie durven we het niet noemen, maar uitsluitend is het zeker.

Het kan ook anders. 8% van de jobstudenten bij de Vlaamse Overheid en 50% in Mechelen deze zomer hebben etnisch-culturele roots. Het stadsbestuur van Zottegem wou in dezelfde lijn voorrang geven aan jongeren uit gezinnen met bescheiden inkomen. Een verdedigbare keuze, want overheden kunnen zo een dubbel doel bereiken. Niet alleen vervullen ze hun voorbeeldfunctie inzake personeelsbeleid. Tegelijk helpt het hen om in hun stad de sociale ongelijkheid te bestrijden. En juist omdat het om heel kortstondige jobs gaat, kan men zich dat beetje meer positieve actie permitteren. Toch stoot Zottegem nu op een njet van de Oost-Vlaamse gouverneur, omdat de beslissing discriminerend zou zijn. Misschien ging Zottegem wel ver door voor alle vakantiebaantjes voorrang te geven aan mensen met een lager inkomen. Maar het voeren van positieve actie op zich verdient aanmoediging en navolging, geen afstraffing.

Privésector

Via vakantiewerk kansen creëren voor etnisch-culturele schoolverlaters: ook een agendapunt voor de privésector? Hoe vaak moeten we niet horen dat werkgevers ‘koudwatervrees’ hebben om etnisch-culturele minderheden aan te werven. Is vakantiewerk geen uitgesproken kans om die koudwatervrees te overwinnen? Immers, “Voor de werkgever is het een manier om zonder een te groot engagement iemand aan te nemen” stelt Anneke Ernon van de VDAB (DS 23/6).

Vakantiejobs kunnen zo voor bedrijven een inrijpoort zijn voor verborgen talenten. Talenten die onze economie sowieso nodig heeft. Met de toenemende vergrijzing kunnen we het ons niet meer permitteren om grote groepen uit de arbeidsmarkt te weren wegens hun afkomst, huidskleur of godsdienst. Bedrijven die een proactief personeelsbeleid voeren, zijn hier nu al mee bezig.

Maar er is meer, zoals de titel van een Nederlands rapport “De meerwaarde van etnische diversiteit: goed voor de business” (2009) al aangeeft. Ondernemers mét een divers personeelsbestand zeggen dat ze bijvoorbeeld een grotere afzetmarkt kunnen bereiken, wat zich kan vertalen in meer winst. Verder brengt een divers personeelsbestand volgens de ondernemers geen extra kosten met zich mee, als ze een goed personeelsbeleid voor iedereen voeren. Omgekeerd zien we trouwens vaak dat het opstarten van een diversiteitbeleid een katalysator is voor verbeteringen in het algemeen personeelsbeleid. En zo worden ook andere werknemers er beter van.

Goed voor de student, goed voor het bedrijf, goed voor de collega werknemers, goed voor de samenleving. Overheden en bedrijven hebben dus alle redenen om bij de invulling van vakantiejobs een prioriteit te maken van etnisch-culturele diversiteit. Daarom een oproep aan al deze werkgevers: grijp deze zomer uw kans!

Naima Charkaoui, directeur Minderhedenforum