Al in 2008 bleek uit een rendementsstudie van de Vlaamse onderwijsinspectie dat anderstaligen vaak afhaken bij de cursussen NT2 omdat deze weinig aansluiten op hun noden en leefwereld. Bovendien zijn de opleidingsformules vrij star: men houdt te veel vast aan klassieke patronen. Van Avermaet zegt hierover dat alles leren in een klas niet werkt. Want als anderstaligen voor een job gaan solliciteren, kampen ze vaak met het probleem dat ze het vakjargon niet kennen. En op de werkvloer spreken collega’s dikwijls dialect. Van Avermaet pleit voor het geven van een kleine basis Nederlands in de klas. Daarna moeten lessen in de klas beperkt worden en kan de focus verschuiven naar aanleren op de werkvloer.

Het Minderhedenforum vindt het positief en noodzakelijk dat anderstaligen algemeen Nederlands leren in de taalcursussen. Maar verder moeten zij de taal kunnen leren die ze nodig hebben om een job uit te oefenen. De VDAB biedt cursussen Nederlands voor anderstalige werkzoekenden - gericht op werk - maar slechts een deel van de anderstaligen leert Nederlands via deze weg.

In 2009 hebben alle betrokkenen binnen het veld van NT2 zich geëngageerd om een aantal knelpunten aan te pakken via het afsprakenkader NT2. Dit is zeker positief, maar zoals Van Avermaet het stelt, moeten we verder beginnen denken dan de klassieke, formele lessen NT2 en meer mogelijkheden bieden om Nederlands op de werkvloer (of in andere contexten) te leren.

Via de VDAB-opleiding Nederlands op de Werkvloer (NODW) leert de anderstalige het Nederlands dat nodig is voor het uitoefenen van zijn/haar functie op de werkvloer zelf. Verder heeft de VDAB de module H.E.L.P ontwikkeld om de Nederlandstalige collega’s ook te betrekken in dit proces. Er bestaat ook de Individuele beroepsopleiding met taalondersteuning (IBO-T) voor werkzoekenden. Dit zijn waardevolle instrumenten die de focus leggen op de nodige kennis van het Nederlands binnen de context van de werkvloer. Niettemin stellen we vast dat het bereik van deze instrumenten nog niet optimaal is. Daarom pleit het Minderhedenforum voor de inschakeling van meer instructeurs NODW/IBO-T en voor meer promotie van deze opleidingen.

We zijn bovendien van mening dat we nog verder moeten gaan dan lessen Nederlands op de werkvloer. Er moet meer geïnvesteerd worden in integraal taalbeleid in bedrijven en organisaties. Sinds een paar jaar bieden een aantal Huizen van het Nederlands een aanbod taalbeleid voor bedrijven en beschikken ze over expertise om geïnteresseerden hierin te begeleiden. Bij een integraal taalbeleid wordt de focus niet alleen gelegd op de anderstalige werknemer en worden acties ingevoerd op verschillende niveaus van het bedrijf of de organisatie. Dit betekent dat men niet alleen cursussen Nederlands kan organiseren, maar dat er ook wordt gedacht aan de interne communicatie, aan het taalgebruik bij sollicitatieprocedures, bij schriftelijke documenten, enzovoort.

Dit zijn voorbeelden van instrumenten die kunnen helpen om een optimale integratie van anderstaligen op de werkvloer te realiseren. Zoals van Avermaet het stelt: “Het belangrijkste is dat we weg moeten van dat systematische aanleren van standaard Nederlands en sanctioneren als men niet kan. Je moet migranten veel meer tijd geven om Nederlands te leren, bijvoorbeeld op het werk. Nu bestaat het gevaar dat iemand accentloos Nederlands moet kennen om nog maar te mogen beginnen werken. Het huidige model roept verwachtingen op, ook bij de autochtone Vlamingen. Als we blijven voortdoen zoals nu zullen we over tien of twintig jaar zeggen: we hebben ze nu Standaardnederlands geleerd en nog zijn ze niet geïntegreerd.”

Interessante links:

• VDAB
  Nederlands voor anderstaligen (met informatie over de taalopleidingen van VDAB: schakelopleidingen, Nederlands op de opleidingsvloer, IBO met taalondersteuning Nederlands op de werkvloer)

• Huis van het Nederlands
  Klare Taal Rendeert (met informatie over cursussen Nederlands, gehanteerde taalniveaus, hoe een taalbeleid opstarten, taaltips en good practices)