Verschillende kabinetten (Werk, Integratie, Bestuurszaken, Gelijke kansen, Armoedebeleid), de top van de VDAB, vakbonden en werkgevers en enkele parlementsleden bogen zich op 15 maart over de voorstellen van het Minderhedenforum om de kansen van etnisch-culturele minderheden op de arbeidsmarkt te versterken. De dialoog vond plaats naar aanleiding van de publicatie Meer en Beter Werk, een bundeling van standpunten van het Minderhedenforum.

Tal van aanbevelingen uit deze pas verschenen bundel konden op bijval rekenen van het ruime deelnemersveld. De volgende organisaties waren aanwezig: de vakbonden ABVV en ACV, het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding, het Departement Werk en Sociale Economie van de Vlaamse overheid, de VDAB, Federgon (koepel van de uitzendsector) en het Vormingsfonds voor uitzendkrachten. Bovendien waren er vertegenwoordigers van de ministers Geert Bourgeois (Inburgering en Bestuurszaken), Ingrid Lieten (Armoedebeleid), en Philippe Muyters (Werk), de studiediensten van CD&V en sp.a, de werkgeversorganisaties Unizo, VERSO en VOKA, en volksvertegenwoordigers van N-VA, SP.a, LDD en Groen!

Het debat was opgehangen aan 3 stellingen:

1. “In plaats van de strijd tegen discriminatie over te laten aan individuele klachten of meldingen, moeten overheden en sociale partners zelf proactief optreden. Bijvoorbeeld via een vertaling van sectorale gedragscodes naar de werkvloer of via een vertaling van nondiscriminatieclausules naar bestekken voor overheidsopdrachten.”

2. “Het activeringsbeleid en de tewerkstellingsmaatregelen spelen nog onvoldoende in op de specifieke drempels die anderstaligen, nieuwkomers en allochtone jongeren ondervinden in hun zoektocht naar werk.”

3. “De huidige beleidsmaatregelen specifiek voor allochtonen zijn waardevol maar onvoldoende om te komen tot een jaarlijkse ‘Pact 2020’-verdubbeling van de werkzaamheid. We hebben geen positieve discriminatie nodig, maar meer bindende maatregelen (bv. sectorale streefcijfers en duurzame overheidsopdrachten) zijn vereist om een echte inhaalbeweging in te zetten.”

Strijd tegen discriminatie

Er was een brede consensus dat discriminatie moet worden aangepakt. De meeste partijen vonden dat zowel de overheid (bv. de Vlaamse sociale inspectie) als de sociale partners meer kunnen doen om discriminatie proactief te bestrijden. Voor de zomer kunnen we een nieuw actieplan arbeidsgerelateerde discriminatie verwachten, dat ook aandacht zal besteden aan indirecte vormen van discriminatie. Er komt ook een discriminatiebarometer die op objectieve wijze in kaart kan brengen op welke schaal discriminatie aanwezig is op de arbeidsmarkt.

De zogenaamde nondiscriminatieclausule is eveneens in uitvoering. Bedrijven en organisaties die aantoonbaar discrimineren worden dan voor bepaalde tijd uitgesloten van overheidsopdrachten en subsidies. Dat principe maakt deel uit van het actieplan duurzame aankopen van de Vlaamse overheid. Het is opgenomen in het regeerakkoord en in de beleidsnota Gelijke Kansen.

Activering, tewerkstelling en opleidingsmaatregelen

Een brede consensus was er ook over de nood aan meer opleiding en vorming voor etnisch-culturele minderheden. De ongekwalificeerde uitstroom uit het secundair onderwijs is veel te hoog, de deelname aan het hoger onderwijs veel te laag. Nog te weinig etnisch-culturele minderheden maken gebruik van VDAB-beroepsopleidingen met een optimale uitstroom naar werk. Nog te weinig werkgevers kennen de bestaande maatregelen zoals de individuele beroepsopleiding (IBO) en Nederlands op de Werkvloer (NODW). Kortom, zowel werkzoekenden als bedrijven moeten gestimuleerd worden om de aanwezige talenten niet verloren te laten gaan.

De Vlaamse overheid wil in de toekomst nog meer inzetten op de uitstroom naar werk vanuit beroepsopleidingen. Ze wil meer gaan differentiëren naar specifieke populaties binnen de te ruime noemer ‘allochtonen’. Er zal meer aandacht besteed worden aan andere structurele drempels dan afkomst. Ook factoren zoals een gebrek aan scholing, armoede, medische en mentale problemen zullen deel uitmaken van de aanpak op maat voor elke werkzoekende. De zelforganisaties kunnen de VDAB blijven ondersteunen bij haar activeringstaak: mogelijk evolueert die samenwerking in de richting van begeleiding in plaats van enkel toeleiding.

Impulsen voor privé-sector en nonprofit

Over de noodzaak naar minder vrijblijvende impulsen voor het diversiteitsbeleid van bedrijven waren de meningen verdeeld, althans wat betreft de privé-sector en de nonprofit. Het huidige pakket van diversiteitsplannen en structurele diversiteitsprojecten zal versterkt worden om meer duurzame effecten te garanderen. Dat zal gebeuren door de opzet van ‘een dialoog rond diversiteit’ in 1800 bedrijven gespreid over 3 jaar. De koppeling van diversiteitsplannen met overheidsopdrachten is voorzien in het regeerakkoord en de beleidsnota Bestuurzaken. Het basisidee van ‘diversiteitsbeleid bij omvangrijke opdrachten’ moet echter nog worden afgebakend voor het kan uitgevoerd worden.

Voor de invoering van sectorale streefcijfers van overheidswege was er weinig steun. Wel op consensus kon de belangrijke rol van sectoren rekenen, maar het woord verplichting bleek een brug te ver. Streefcijfers moeten ingebed zijn in het sociaal overleg, klonk het. Een sectoraal gedragen streefcijfer bij nieuwe aanwervingen bestaat reeds in de nonprofit.

Het deelnemersveld verschilde van mening over de vraag of het hoofdstuk diversiteit aan belang zal inboeten in de nieuwe generatie sectorconvenants. Het Minderhedenforum sloot de discussie op dit punt af met de vraag aan sociale partners om de rol van sectoren zo actief mogelijk in te vullen. Minimaal met een nulmeting van de aanwezige diversiteit in de sector.

Werken bij de overheid

De vraag van het Minderhedenforum naar meer bindende engagementen voor de overheid als werkgever werd beantwoord met een eenvoudig ja. Die stap is zelfs noodzakelijk om in 2015 in de buurt te landen van het streefcijfer van 4 procent Vlaamse ambtenaren met een diverse afkomst, klonk het. Het optrekken van dit te lage streefcijfer is nog niet aan de orde omdat de Vlaamse overheid momenteel nog maar op 1,8 procent zit.

Om de toegang tot het openbaar ambt te verbeteren, concretiseert de Vlaamse overheid momenteel een aantal beloftes uit het regeerakkoord. Het behalen van streefcijfers voor kansengroepen wordt in de nabije toekomst expliciet opgenomen in de jaardoelstellingen van de leidend ambtenaren, de federale en Vlaamse regelgeving (het Algemene Principes KB en het Vlaams Personeelsstatuut) worden aangepast om een afwijking op de diplomavoorwaarde toe te staan in geval van schaarste op de arbeidsmarkt. Voor de afschaffing van de nationaliteitsvereiste blijft men verwijzen naar een federaal grondwetsinitiatief.

Wat betreft andere voorgestelde stappen - meer kwaliteitsvolle diversiteitsplannen, cultuurneutrale selectietests en realistische taaleisen - wordt het uitkijken naar de nieuwe beheersovereenkomst van Jobpunt Vlaanderen. De onderhandelingen daarvoor lopen nog even. Tot slot kwam het hoofddoekverbod bij lokale besturen even ter sprake: dat blijft een zaak van de lokale besturen.

Maarten Messiaen, stafmewerker Tewerkstelling
Siham Benmammar, stafmedewerker Tewerkstelling
Esther Santoyo, stafmedewerker Tewerkstelling