Ouderschap anno 2007 is geen makkelijke opdracht. Je moet als ouder niet alleen opboksen tegen je eigen twijfels (doe ik het goed?) maar je moet jezelf ook continu verantwoorden naar de buitenwereld toe (dit is hoe het hoort!). Voeg daarbij het label “allochtoon” en je krijgt gegarandeerd een hele reeks extra verplichtingen waaraan je als ‘goede ouder’ moet voldoen.

Via allerlei onderzoek blijkt immers dat allochtone jongeren op school slechter scoren dan hun leeftijdsgenoten. Naast allerlei factoren, waarvoor de jongere schijnbaar zelf verantwoordelijk zijn, is het slecht presteren ook de schuld van hun ouders omdat ze niks van opvoeding kennen en geen of gebrekkig Nederlands spreken. Vandaar Eureka! Verplicht die ouders Nederlands te leren en de vlekkeloze schoolcarrière van hun kroost is verzekerd. Kan het nog meer simplistisch?

Worden ouders die geen algebra, geografie, geschiedenis, Frans, Engels, … kennen dan op strafkamp gestuurd om hun kennis bij te spijkeren? Want ja, we willen toch niet dat hun kinderen op die vlakken achterblijven en slecht presteren?

Het is opvallend dat het onderwijssysteem zelf niet in vraag wordt gesteld. We behoren toch tot de top in de wereld? Dat nergens in Europa de maatschappelijke ongelijkheid sterker wordt gereproduceerd door het onderwijs dan in Vlaanderen, zal wel toeval zijn. Dat allochtonen van dezelfde afkomsten en in vergelijkbare maatschappelijke situatie elders in Europa beter presteren dan in Vlaanderen, zal wel toeval zijn. Door te stellen dat kinderen “slecht presteren” omdat hun ouders zogenaamd geen Nederlands kennen, geeft men bovendien impliciet toe dat de school of het schoolgaan geen gelijke kansen biedt of in elk geval niet bevordert.

Natuurlijk hebben ouders een grote verantwoordelijkheid. Je kan maar beter zorgen dat je het Nederlands goed beheerst, je kan beter naar de oudercontacten gaan en de agenda van je kleine nakijken. En het is goed om ouders die dit niet doen te informeren en sensibiliseren om dit meer te doen. Maar plichten lossen niets op. Plichten zijn het summum van betutteling: “we gaan ervan uit dat je onwillig en onbekwaam bent, dus we leggen je meteen maar een plicht op”. Dit heeft op termijn desastreuze effecten: allochtonen krijgen weer eens de boodschap dat ze a priori als dom en onwillig worden beschouwd en volledig onbekwaam om zelfstandig hun kinderen op te voeden.

Ook het Minderhedenforum beseft dat succes halen of grandioos falen op school voor een groot deel van de begeleiding thuis afhangt. Maar dan hebben we het niet zozeer over de inhoudelijke begeleiding (de huiswerken verbeteren etc.) maar eerder over de emotionele ondersteuning van de kinderen. Schouderklopjes geven werkt meer dan een diepgaand gesprek over het voltooid deelwoord. Nederlands kennen is daarbij een voordeel maar niet zaligmakend.

Aan steeds meer basisrechten worden voorwaarden verbonden – althans voor allochtonen. Waar eindigt dit? Moeten we binnenkort –als allochtoon- eerst een attest aanvragen bij het gemeentehuis alvorens we zwanger raken? Wat is er trouwens gebeurd met het adagio ‘gelijke rechten, gelijke plichten’? Allochtonen worden momenteel geconfronteerd met ongelijke rechten (vb. geen stemrecht op de meeste niveaus, geen recht om bij de overheid te werken) én met extra plichten (vb. telkens bewijzen dat je Nederlands kan of wil leren, voor je in aanmerking komt voor een sociale woning –wat niet geldt voor laaggeletterde Vlamingen). Is dit geen structurele discriminatie?

En wat met het belang van het kind zelf? Wie wordt er uiteindelijk gestraft indien de ouders “niet genoeg (?) Nederlands” kennen. Dat ouders niet naar een ouderbijeenkomst gaan, kan misschien ook om andere redenen zijn dan het clichématige “ze zijn niet geïnteresseerd in de opleiding van hun kind”. In het huidige klimaat stellen we ons wel vaker de vragen “Wat is nog de verantwoordelijkheid van de school en de leerkracht? Waarom is überhaupt het onderwijssysteem in het leven geroepen?”. In de jaren ’80, ten tijde van de Koude Oorlog, bezorgde Sting de mensen kippenvel met het liedje ‘Russians love their children too’. Dit geldt ook voor allochtonen.

Poli Roumeliotis
Stafmedewerker algemeen beleid