Onder het motto van de gemeenplaats dat kennis van de andere leidt tot meer respect, lanceert De Standaard maar liefst 15 bijlagen die de sluier over de (duistere?) islam moeten oplichten. Die andere dat is de moslim. Echt verbazen kan dit niet. De andere = allochtoon = moslim is een concept dat media sinds 9/11 gretig hanteren. De andere is blijkbaar ook absoluut! De term staat niet eens tussen aanhalingstekens.

Waarom hebben media eigenlijk zoveel aandacht voor de islam? En wat meer is, waarom doen zij dit steeds vanuit de vermeende mismatch tussen de islam en het westen? Ze gaan a priori uit van een conflict. Dit concept is al dermate herhaald dat het deel is gaan uitmaken van ons onderbewustzijn. Vergelijk het met hardnekkige reclametechnieken.

De inleidende tekst nodigt overigens expliciet uit tot (DS 05/03/07) conflict. Letterlijk staat er “de meningen maar eens goed te laten botsen”. Maar in een sfeer van conflict is geen dialoog mogelijk. Zo ondermijnt De Standaard haar eigen opzet. Geen dialoog dus, maar wel het zoveelste welles-nietes discours tussen believers en non believers. Of zoals Abderrahim Lahlali, de advocaat die onlangs Verhofstadt dagvaardde, in DS Weekend (10 en 11 maart) aangeeft: “Vlaming zijn en moslim zijn is geen contradictie”.

Laten we er maar mee ophouden om steeds het onzichtbare kader ‘conflict’ te hanteren en laat ons op zoek gaan naar een nieuw concept. Bijvoorbeeld de zoektocht van vele - moslim én andere - allochtone Vlamingen naar hun plek in Vlaanderen. Zij vragen plaats voor hun meervoudige culturele identiteit. Wat bedoelen ze dan precies? Hoe kunnen we daar als samenleving op inspelen? Daar hadden we graag iets over gelezen.

Maar dat kan natuurlijk niet als je hoofdzakelijk usual suspects aan het woord laat, zijnde De Standaard - journalisten die voor weinig verrassing zorgden. Wat nu wordt aangeboden, treedt niet buiten het referentiekader van de gemiddelde Standaard lezer. Het is eigenlijk het kader van de politieke, culturele en economische elite die sowieso meer toegang heeft tot de media dan wie dan ook. Een grotere uitdaging zou geweest zijn op zoek te gaan naar de visie van moslims hier. Of de gelijkenissen bloot te leggen tussen de situatie van moslims en andere allochtonen. En autochtonen, waarom ook niet. Heeft De Standaard niet gezocht? Of werden ze niet gevonden?

Tijdens de eerste week focussen de bijlagen op de geschiedenis van de islam, op de Koran en op de islam in het buitenland anno 2007. Interessante artikels, goede buitenlandberichtgeving en stevige duiding. Maar wat heeft het te maken met de Vlamingen met een meervoudige identiteit waaronder allochtone moslims die in Vlaanderen leven, wonen, werken. De internationale gebeurtenissen na 9/11 zadelen moslims sowieso al onterecht op met een slecht imago. Waarom daar nog een schep bovenop doen door een link te leggen tussen buitenland en zogezegd “meer kennis van de ander”? Het is naïef te geloven dat kennis over wat elders gebeurt, leidt tot meer begrip voor Vlaamse moslims. Waarom zou kennis van de vijf pijlers van de islam leiden tot meer respect voor de gelaagde identiteit van onze islamitische medemensen?

De conclusie is dubbel. De Standaard is er nog niet in geslaagd het clichématige kader islam versus westen te doorbreken en heeft zelfs de link gelegd tussen die tweede tegenstelling van bij ons met name allochtoon (‘= moslim’) versus autochtoon. Meer nog, tot nu toe het lijkt erop dat er geen poging is geleverd om dit stereotiep te doorbreken. Ten tweede zouden de meeste duiding - en achtergrondartikels eigenlijk dagelijkse kost moeten zijn in een kwaliteitskrant. Hopelijk maken de volgende weken het verschil.