Volgens Marco Martiniello, professor aan de Université de Liège, moet een moderne maatschappij in staat zijn nieuwe elementen in de bevolking te ‘integreren’. Hij stelt vast dat we het in België moeilijk hebben om nieuwe individuen en gemeenschappen te beschouwen als echt deel van onze samenleving.

Voor Mark Elchardus, professor aan de VUB, bestaat het burgerschapsprobleem erin om echte leden te maken van al diegenen die de facto tot onze samenleving behoren. Daarbij komen zowel rechten als plichten kijken. De rechten worden klassiek ingedeeld in drie categorieën: de formele vrijheden, de politieke rechten en de acties opdat individuen hun rechten volwaardig kunnen opnemen. Daarbij stellen we vast dat minderheden ongelijk toegang krijgen tot deze rechten. Professor Elchardus meent dat de strijd voor burgerschap een strijd is tegen alle vormen van uitsluiting en marginalisering.

De verschillende sprekers benadrukken deze sociale aspecten van burgerschap, die overigens niet noodzakelijk los staan van cultuur. Bambi Ceuppens, professor aan de KULeuven, waarschuwt ervoor dat ongelijkheid in het concept van burgerschap zit ingebakken en schuift het belang van het recht op gelijkheid naar voor.

Nadia Fadil van de KULeuven vindt inzake participatie vooral de sociale inclusie belangrijk, maar ook politieke participatie in de brede - niet enkel electorale - betekenis. Ze ziet een belangrijke rol weggelegd voor het middenveld. Professor Martiniello benadrukt dan weer de rol van de overheid om te komen tot een samenleving waarin iemands identiteit en culturele keuzes zijn sociale, economische en politieke positie niet bepalen.

De visie van het Minderhedenforum is dat we moeten streven naar burgerschap in de brede zin, met formele vrijheden, politieke participatie in de brede zin en sociale inclusie. We leggen hierbij de nadruk op de rol van zowel etnisch-culturele minderheden zelf als en van de hele samenleving. Uiteraard heeft de overheid een belangrijke verantwoordelijkheid in het stimuleren en ondersteunen van al deze actoren.