Diversiteit op de werkvloer krijg je niet met diversiteitscharters en communicatiecampagnes alleen. Ook de Vlaamse overheid beseft dat stilaan. Het plan van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling (VDAB) voor de oprichting van een rekruteringsbank met allochtonen en gehandicapten bewijst dat.

De federale overheid verkeert ondertussen nog in het stenen tijdperk van folders, labels en brochures. Niet dat Vlaanderen het altijd zo geweldig doet. De tewerkstelling van etnisch-culturele minderheden in Vlaanderen is zonder meer dramatisch in vergelijking met andere Europese regio's. De Vlaamse overheid geeft niet het goede voorbeeld aan de bedrijven. Als allochtoon kan je veel gemakkelijker in de privésector aan de slag dan bij de overheid. Het Vlaamse ambtenarenkorps telt nu ongeveer 0,43 procent mensen van allochtone afkomst. Maar er is tenminste een streefdoel met een groeipad. Nu nog een operationeel actieplan en we zijn op de goede weg.

De federale overheid zit nog in het stadium waarin Vlaanderen zat vóór het decreet evenredige arbeidsmarkparticipatie (2003). Ze brengt het aantal allochtonen bij de overheid in kaart, denkt na over oplossingen en probeert ondertussen 'de geesten te laten rijpen' bij de werkgevers.

De campagne 'Diversiteit bij de federale overheid' en de folder 'Respect voor culturen' zijn lovenswaardige initiatieven. Maar sensibilisering alleen zet weinig zoden aan de dijk. En als we het dan toch over diversiteit en herkenbaarheid hebben, mag er dan alsjeblieft een vrouw met een hoofddoek op de affiche?

De federale overheid heeft een actieplan diversiteit om wat kleur te krijgen in het ambtenarenkorps, een vrijblijvend verhaal over de voordelen van diversiteit. In vergelijking met de Vlaamse dienst Emancipatiezaken is de federale cel Kleurrijk Ondernemen (welgeteld drie werknemers) een mager beestje.

Wat op federaal vlak ontbreekt, is een echte strategie om allochtonen aan te trekken, zowel in overheidsdiensten als in overheidsbedrijven. Vergelijk even de federale en de Vlaamse vervoermaatschappij. De NMBS (goed voor 37.000 arbeidsplaatsen) heeft er geen idee hoeveel allochtonen ze in dienst heeft. Allicht gaat het om cijfers na de komma. Hoeveel loketbeambten of treinconducteurs zien er 'anders' uit? Precies. De NMBS heeft nog steeds geen diversiteitsplan. Van streefcijfers voor kansengroepen is in de beheersovereenkomst geen sprake.

De Lijn

De Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn daarentegen weet precies hoeveel buitenlanders of Belgen van vreemde origine ze in dienst heeft: 2,93 procent. Tegen 2010 wil ze dat optrekken tot minstens 4 procent.

De Vlaamse en de federale overheid kampen trouwens nog steeds met dezelfde barrières voor de aanwerving van allochtonen. Het pad naar een job bij de Vlaamse overheid is bezaaid met grote hindernissen. Het diplomafetisjisme, te strenge taalvereisten en de nationaliteitsvoorwaarde (voor statutaire functies) worden in de privésector als achterlijk ervaren.

Ook als stimulator van de privésector hinkt de federale overheid achterop. Vlaanderen trekt jaarlijks 9,5 miljoen euro uit voor initiatieven voor de evenredige arbeidsdeelname van kansengroepen op de Vlaamse arbeidsmarkt. Met dat geld worden bedrijven en allochtonen gestimuleerd elkaar te vinden.

Evenredige arbeidsdeelname brengt de expertise van de overheid, het bedrijfsleven en het middenveld samen. De Vlaamse werkgeverskoepels Unizo en Voka engageren zich om via Jobkanaal jaarlijks 5.000 jobs te laten invullen door kansengroepen.

Bij de allochtone verenigingen zijn consulenten actief om per jaar 600 moeilijk bemiddelbare allochtone werkzoekenden te leiden naar de VDAB, werk of een opleiding. Bedrijven die subsidies krijgen voor een diversiteitsplan, moeten een target opstellen.

Dat zijn allemaal Vlaamse initiatieven. Minister van Werk Frank Vandenbroucke (sp.a) begint steeds meer met streefcijfers en resultaatsverbintenissen te werken. Logisch: wie diversiteitssubsidies krijgt, moet resultaten kunnen voorleggen.

gratis kleurrijk imago

Waarom doet de federale overheid zo weinig inspanningen? Ze houdt zich nauwelijks bezig met diversiteit in de privésector. Federaal minister van Werk Peter Vanvelthoven (sp.a) financiert geen diversiteitsplannen. Hij denkt wel aan de uitreiking van een diversiteitslabel, zeg maar een gratis keurmerk voor bedrijven die inspanningen leveren voor diversiteit.

Het diversiteitslabel draait al twee jaar proef en zou dit jaar gelanceerd worden. Het is nog te vroeg voor een definitief oordeel, maar het lijkt erop dat de federale overheid met het diversiteitslabel opnieuw het warm water probeert uit te vinden.

Voor bedrijven die weinig extra inspanningen willen leveren, klinkt het label als muziek in de oren: geen streefcijfers, geen instroom maar wel gratis een kleurrijk imago. Het diversiteitslabel mag geen window dressing worden, maar moet bedrijven bekronen die reële inspanningen leveren en met streefcijfers werken.

In vergelijking met andere Europese landen hinkt de Belgische overheid ook achterop in nondiscriminatie op het werk. Een antidiscriminatiebeleid is nochtans een basisvereiste om diversiteit op de werkvloer te realiseren. De Europese Commissie tikte ons land op de vingers omdat het Europees antidiscriminatieverbod slecht is omgezet in Belgisch recht. Onze antidiscriminatiewet is een papieren tijger zonder tanden. De slachtoffers hebben er niets aan.

Spelletjes

De hervorming van de antidiscriminatiewet wordt al sinds 2003 gegijzeld door partijpolitieke spelletjes. Daardoor is het in de praktijk vandaag nog steeds onmogelijk voor allochtonen om te bewijzen dat ze vanwege hun afkomst niet uitgenodigd of niet geselecteerd worden bij aanwervingprocedures.

De parlementaire besprekingen over de amendementen zijn begonnen. Hopelijk wordt nog voor de verkiezingen van juni over een laagdrempelige antidiscriminatiewet gestemd waarmee slachtoffers hun rechten kunnen opeisen.