De avond werd op gang geschoten met een toelichting van de voorstellen van de Commissie Monard, die uitgaat van een structuur die focust op de leerlingen. De kritische bedenking die hier vanuit de groep meteen op volgde, was of dit geen oude wijn in nieuwe zakken was, die enkel een nieuwe invulling zou geven aan de bestaande ASO/TSO/BSO/KSO-structuur. Scholen mogen zich niet beperken tot een aantal belangstellingsgebieden, klonk het, en dat moet het verschil tussen scholen (dat nu bestaat) helpen opdoeken. Bovendien is het belangrijk ervoor te zorgen dat leerlingen beginnen aan het secundair onderwijs met een minimum aan achterstand, zodat schakelprogramma's niet nodig zijn. Ook werd er op gewezen dat er een verschil is tussen taalontwikkelingsachterstand en taalachterstand. Het eerste bevindt zich in een medisch kader, het tweede vereist het werken aan de achterstand van àlle leerlingen op vlak van taal.

Als eerste echte item van de avond kwam het uitstel van de studiekeuze tot 14 jaar aan bod. Dit werd als positief ervaren, mits ook het basis- en het kleuteronderwijs hervormd worden, want anders kunnen problemen niet bij de wortel worden aangepakt. Dit moet toelaten de talenten van leerlingen naar boven te laten komen. De discussie verschoof vervolgens naar een aantal fundamentele vragen die het onderwijs en de betrokken actoren zich moeten durven stellen. Zo vonden diverse deelnemers dat het systeem nood heeft aan een structuur die niet dicht bij één bepaalde cultuur staat. Ook taalvaardigheid kwam aan bod, met de suggestie dat aandacht voor ICT-taal jongeren meer motiveert dan Latijn of klassiek Engels. Bovendien leefde bij de deelnemers de gedachte dat de inspectie te vaak oordeelt dat scholen het goed doen, en daarmee onbewust problemen toedekt. Hierdoor kunnen leraars de pedagogische vrijheid niet naar hun hand zetten en bijvoorbeeld naar inclusief onderwijs toegroeien. De bemerking was ook dat de Commissie Monard te weinig divers is samengesteld.

De tweede stelling ging over huiswerk op school. Hierbij is het essentieel dat de uiteindelijke doelstellingen van huiswerk ook gehaald worden: zelfstandig werken en verdieping. Waar het huiswerk gebeurt, is daarom van ondergeschikt belang: crucialer is dat leerlingen hulp krijgen om het leren leren onder de knie te krijgen. Hiervoor moet voortgebouwd worden op de reeds aanwezige zelfstandige vaardigheden. Huiswerk levert kortom een bijdrage aan het ontwikkelen van talenten en mag zeker niet gezien worden als het verlichten van het curriculum in de scholen zelf.

Analoog met het leren leren, zagen de aanwezigen ook heil in het leren kiezen van de leerlingen. Zij verwoordden het als volgt: keuzebegeleiding leidt tot keuzebekwaamheid. De CLB's hebben hierin een belangrijke rol te vervullen. Het is hun taak de leerlingen te motiveren en ervoor te zorgen dat zij zich goed in hun vel voelen. Maar ook de leerkracht moet aan de motivatie sleutelen, bijvoorbeeld door de concrete toepassingsgebieden van wiskunde beter te duiden. Daarom pleitten de deelnemers voor een evolutie van studiekeuzebegeleiding naar studiebegeleiding. Zelfkennis moet immers tot goede keuzes leiden. Een deel van de jongeren vond immers dat de ondersteunende rol van het CLB zich te vaak vertaalt in formele en ogenschijnlijk dwingende adviezen.

De vierde stelling kaartte stages en partijkervaringen aan. Doel hiervan moest volgens de deelnemers zijn om de kloof tussen kennis en realiteit te verkleinen. Zelfs slechte ervaringen zijn op dit vlak positief, omdat ze de leerling duidelijke maken wat ze wel of niet goed kunnen. Daarom vond men het een goed idee om de praktijk ook letterlijk in de school binnen te brengen, bijvoorbeeld door leerlingen hier minstens één maal per jaar in onder te dompelen. Er mag dan wel niet vergeten worden een goed ovenwicht te bewaren met het 'kind zijn': de praktijk mag niet enkel tegemoet komen aan de wensen van het patronaat. Aansluitend werd ook aangehaald dat het van belang is specifiek in te zetten op onderzoekscompetenties. Via projecten rond bepaalde thema's, leren jongeren in de diepte werken, netwerken uitbouwen of voor een groep spreken.

Het opdoen van technische vaardigheden werd niet verwonderlijk ook als een kernpunt benoemd. Nu ligt de focus te vaak op cognitieve vaardigheden. De brede school kwam hierbij aan bod, omdat dit een link legt tussen de vrije tijd en de school. Via het gezamenlijk maken van een boot kunnen leerlingen bijvoorbeeld op een amusante en bevattelijke manier technische inzichten en skills aanleren. Het is een voorbeeld van hoe een combinatie tussen taakrijpheid en motivatie buiten de school ook de school binnen geloodst kan worden. Dat was een mooi punt om de hoofddiscussie op af te sluiten.

Omdat de meeting in Genk de laatste van het onderwijstraject was, werd echter nog even tijd vrijgemaakt voor de wijze waarop de input van de voorbije vijf rondetafels gebruikt zou worden op de Open Forumdag van het Minderhedenforum op 30 oktober. Enkele ideeën:

• "school bijt kind": een babbelbox waarin iedereen zijn mening over het onderwerp kwijt kan
• Een debat waarbij een aantal jongeren in debat gaat met de minister van Onderwijs, op basis van de voorstellen van de Commissie Monard
• Een stellingenspel, gekoppeld aan filmpjes

Eind juni komen de voortrekkers van het leiderschapstraject samen om deze ideeën te verfijnen en verder vorm te geven. Wie hieraan wil meewerken, mag zich melden bij Hakim.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET

Foto's: copyright Stamp Media