De avond werd op gang geschoten door Romy Aerts van OVDS (Oproep Voor een Democratische School), die aan de hand van een verhelderende Powerpointpresentatie de visietekst van de commissie Monard uit de doeken deed. In deze tekst worden voorstellen geformuleerd voor een hervorming van het secundair onderwijs. De insteek van OVDS op de tekst gebeurde vanuit een visie die ervan uitgaat dan men zich bewust moet zijn van de ongelijkheden die nu nog in het onderwijs bestaan. De organisatie ziet bovendien een belangrijke rol voor de jongeren als personen die wezenlijke veranderingen kunnen bewerkstelligen.

Romy Aerts begon de presentatie met de mening dat de commissie Monard oprecht bekommerd lijkt met het welzijn en de kansen van jongeren in het secundair onderwijs. Ze erkende ook dat de progressieve visie op onderwijs nu een vast punt op de politieke agenda is (sociale ongelijkheid was bijvoorbeeld een belangrijk punt in de regeerverklaring van Peeters II). Niettemin zijn er nog steeds verschillende visies op hoe het secundair onderwijs hervormd moet worden: organisaties als VOKA en Unizo bekijken de school met een patronale bril, terwijl pragmatici vooral op het beheersen van de uitgaven willen inzetten.

De grote vraag is ook of de missie van het onderwijs aangepast moet worden. Minder focussen op verschillen is een mogelijke piste, door bijvoorbeeld gelijklopende studierichtingen totdat de leerlingen 16 zijn. Zolang dit geen afremmend effect heeft op de knappe bollen, laat deze werkwijze de studenten toe bekwamere studiekeuzes te maken. Op hetzelfde niveau situeert zich de denkpiste om onderwijsvormen te vervangen door belangstellingsgebieden (bv. natuur, techniek en wetenschappen naast talen, kunst en cultuur). De jongeren van het netwerk merkten hierbij wel op dat de voorgestelde nieuwe structuur slechts een update van de oude lijkt. Zo worden vooral ASO en TSO samengebracht.

De commissie Monard stelt voor om van de huidige eerste graad een oriënteringsprogramma te maken. Hoe dit concreet ingevuld moet worden, daar is echter nog niet iedereen het over eens. Zo vonden de deelnemers het logisch dat de scholen belangstellingsgebieden gaan kiezen op basis van de huidige ASO-BSO-KSO-TSO-indeling en -infrastructuur. Ook was er scepsis over het invoeren van een volledig nieuw systeem zolang Vlaanderen specifieke onderwijsnetten heeft.

Naast dit oriënteringsprogramma zou in de hervorming van het secundair onderwijs ook plaats zijn voor een schakelprogramma tussen basisschool en arbeidsgerichte opleiding, de zogenaamde B-stroom. Hier was vooral de vrees dat een onmiddelijke overgang van het huidige naar het toekomstige systeem een catastrofe kan veroorzaken. Een geleidelijke overgang op twee jaar werd daarom gesuggereerd. Positief vonden zowel Romy Aerts als de jongeren de nadruk op individuele begeleiding in de B-stroom. Wel zouden de voorstellen van de commissie Monard meer aandacht moeten hebben voor nieuwkomers en de ongelijkheid die al in het lager onderwijs aanwezig is.

In de nieuwe plannen voor het secundair onderwijs zou de tweede graad opgesplitst worden in een A-stroom, een DA-stroom en een D-stroom. De eerste stroom zou een arbeidsgerichte studierichting zijn, de laatste een doorstroomrichting en de DA-stroom een combinatie van de twee. In de derde graad zouden dan enkel nog de A- en D-stroom overblijven. De reactie van de groep was meteen dat D en A een verschil in basisvorming zouden opleveren, terwijl zij liever een gelijklopend traject zouden zien tot 16 jaar. In principe zou het nieuwe model het watervalsysteem moeten tegengaan, maar of het ook tot een verandering van mentaliteit zal leiden, valt nog te bezien. In dat kader werden ook een proeftuin vernoemd in het Koninklijk Atheneum van Schaarbeek. Ondanks de successen die hier werden geboekt, werd het project niet verlengd.

Voortbouwend op de differentiëring weerklonken er nog enkele punten van kritiek. Zo leefde de angst dat een specialisatie op 15 jaar nog steeds gebonden zou zijn aan bepaalde bevolkingslagen. OVDS is bijvoorbeeld een voorstander van een gemeenschappelijk educatiestam tussen 6 en 16 jaar. Hoe de vrije schoolkeuze samen zal gaan met het nieuwe systeem was eveneens een bekommernis. Idealiter zag Romy Aerts een model naar Fins voorbeeld, waarbij door het samenbrengen van diverse vaardigheden een grote sociale mix werd gecreëerd in het onderwijs. Het rapport van de Commissie Monard heeft ook iets te zeggen over werkplekleren. De band tussen werk en onderwijs zal in de toekomst nog verder worden aangehaald.

Het betoog van Romy werd afgesloten met de opmerking dat wil de secundaire onderwijshervorming kans op slagen hebben, dat er een centrale sturing nodig is vanuit Gelijke Kansen. Daar voegde OVDS nog aan toe dat een goede hervorming onmogelijk is als die niet gekoppeld wordt aan een stevige financiering.

Na de verhelderende uiteenzetting werden er een aantal concrete afspraken gemaakt voor activiteiten in het kader van de onderwijscampagne van Minderhedenforum.NET. Deze activiteiten kunnen rekenen op de steun van de Vlaamse Studentenkoepel (VSK), de Vlaamse Jeugdraad en Uit De Marge. Zo bereidt VSK tegen april een standpunt voor over de hervormingen die de Commissie Monard voorstelt en is er in maart een speciale AV² van de Vlaamse Jeugdraad. Wie een activiteit van VSK naar zijn/haar school wil halen, kan dat doen door een aanvraag in te dienen bij hen.

Een opsomming van de activiteiten in het kader van het onderwijstraject vind je hier terug.

Voor de kerngroep van het leiderschapstraject zijn er de komende maanden volgende activiteiten.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET