Mede dankzij de inzet van de federaties, de activeringsconsulenten en de Vlaamse Jeugdraad was er een grote opkomst voor het debat. De inspanningen van Tijani, Piero, Pavel en Norbert lokten een divers en mondig publiek naar Antwerpen. De 'uitzendroyalty' bestond uit Jacques Hermans (woordvoerder van Randstad), Paul Verschueren (directeur economische dienst van Federgon) en Anneleen Peeters (raadgever werk van minister Philippe Muyters).

Hoe lokken uitzendbureaus klanten?

Net zoals bij de andere activiteiten in het kader van het traject rond uitzendwerk ging de avond van start met een reclamefilmpje, ditmaal voor Royal Interim - Franky's Invest. Het filmpje kreeg de lachers meteen op zijn hand en brak zo het ijs.

Jacques Hermans sprak niet graag over reclame, maar over het 'wegwijs maken' van specifieke doelgroepen. Zo heeft Randstad een speciaal groen nummer voor Poolse werknemers die als huishoudhulp aan de slag willen. In andere talen is er geen groen nummer. Paul Verschueren voegde hieraan toe dat reclame vooral dient om naambekendheid te verdienen. Hij vond dat verschillende talen vooral handig zijn naar dienstverlening en bemiddeling toe. Een van de aanwezigen wou weten waarom er bijvoorbeeld geen Turks of Arabisch groen nummer bestaat. Ook onder deze groep zijn er immers mensen met soortgelijke kwalificaties als Polen. Anneleen Peeters kon zich alvast voorstellen dat dit op het terrein een legitieme vraag is. Jacques Hermans verdedigde zich vervolgens door te stellen dat voor bepaalde vacatures het gevraagde profiel nu eenmaal niet gevonden wordt zonder specifieke maatregelen.

Hierna haalde Hakim Benichou aan dat er voor veel mensen een vicieuze cirkel dreigt. Ze komen naar hier, maar vinden lange wachtlijsten voor de lessen Nederlands. En wie de taal niet machtig is, vind moeilijker een job. Er moeten dus mogelijkheden gecreëerd worden om snel de landstalen te leren en zich verstaanbaar te maken. Bovendien zou reclame herkenbaar moeten zijn voor iedereen i.p.v. te focussen op één bepaalde groep.

Deelnemer Frederick sneed hierop het heikele punt aan van valse vacatures in vitrines bij uitzendkantoren. Federgon steunt dit systeem niet: niemand heeft er belang bij wanneer werkzoekenden met een kluitje in het riet gestuurd worden. Bij Randstad streefde men ook transparantie na. Een ingevulde vacature die een paar dagen later nog steeds in de vitrine hangt, kan voor Jacques Hermans niet. Hij vermeldde eveneens dat er steeds duidelijkheid moet zijn over de tijdelijkheid van jobs, zelfs als die volgens hem een springplank kunnen zijn naar vast werk. Hij zag hierbij ook een belangrijke rol weggelegd voor consulenten, die de regels van het spel goed moeten uitleggen.

Anneleen Peeters gaf aan dat de laatste onderzoeken aanwijzen dat interims wel degelijk een springplank naar vast werk kunnen zijn, maar dat reclame dit natuurlijk iets te fraai voorstelt. Een beetje commotie ontstond er toen noch Randstad noch Federgon noch de overheid het hun taak vond om misbruik van valse vacatures te bestraffen. Het kantoor straft zichzelf met zulke handelswijzes, vond Jacques Hermans. Paul Verschueren rondde dit blok af door te zeggen dat uitzendwerk zich de voorbije decennia heeft bewezen, ook op maatschappelijk vlak.

Wat als je in het uitzendbureau bent?

Het tweede deel van de avond begon met de uitspraak van Jacques Hermans dat consulenten getraind zijn om te matchen, opdat de drie partijen (werkzoekende, werkgever en interimkantoor) tevreden zijn. Hij voegde hier aan toe dat er wel sprake is van een grote caseload en een prijsdruk, waardoor er een dilemma ontstaat tussen kwaliteit en kwantiteit. Paul Verschueren vond nochtans dat de twee perfect kunnen samengaan en beschouwde de kwaliteit van de consulent als een ontzettend concurrentieel voordeel. Hij meende echter ook dat opleiding van de werkzoekende geen taak is voor een uitzendkantoor, wegens te duur. Anneleen Peeters was het met hem eens dat begeleiden en adviseren niet de taak is van een interimbureau. Jacques Hermans counterde door te stellen dat uitzendkrachten geen wegwerpproducten zijn en dat je het huidige gebrek aan goede jobs enkel met volharding en geduld kan opvangen.

Vervolgens kwam het heikele punt aan bod van het neerschrijven van negatieve kenmerken van de sollicitant, zoals 'heeft een slechte adem'. Jacques Hermans wist niet of Randstad deze praktijk toepast, maar vond het belangrijk dat zowel competenties als attitudes werden meegenomen in de selectieprocedures. Bij Federgon erkende men dat het neerschrijven van bepaalde karakteristieken al eens voorvalt.

Ook op de volgende vraag mocht Paul Verschueren antwoorden, aangezien het ging over de reactie van Federgon in de Adecco-zaak (waarbij het uitzendkantoor discrimineerde op basis van afkomst). De woordvoerder stelde dat hij niets te verbergen heeft en dat discriminatie nooit goed te praten valt. Niettemin is Federgon geen voorstander van een beteugelende aanpak. Daar zijn andere (beleids-)instanties voor, meende de heer Verschueren. Ook zag hij liever een systeem binnen de interimkantoren zelf om dergelijk misstanden te bestraffen. Anneleen Peeters verklaarde dat de erkenning van uitzendbureaus een Vlaamse bevoegdheid is en dat respect voor diversiteit een criterium is. De overheid kan bijgevolg erkenningen tijdelijk of permanent intrekken. Toch erkende zij ook dat er een mentaliteitswijziging nodig is, maar dan niet alleen bij de uitzendkantoren.

Het probleem met discriminatie is echter dat het moeilijk te bewijzen valt, stelde een deelnemer aan het debat. Wie kies je bijvoorbeeld wanneer twee mensen dezelfde kwaliteiten hebben maar een andere huidskleur? Randstad ging er prat op te selecteren op de gehele persoon en vond dialoog met het bedrijf belangrijk om discriminatie te voorkomen. Ook Paul Verschueren legde een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid bij het bedrijf: enkel de voorselectie gebeurt immers door het interimkantoor. Hoewel hij even later toegaf dat in bepaalde gevallen ook het uitzendbureau de definitieve knoop doorhakt. De aanwezigen wezen de vertegenwoordigers van de sector er vervolgens op dat hun rol in het veranderen van clichébeelden als de blanke CEO en de allochtone arbeider essentieel is.

Het volgende topic op de agenda was de flexibiliteit die men van uitzendkrachten verwacht. Paul Verschueren vond dit een verhaal van twee kanten, waarbij hij voorbeeld aanhaalde van een Luiks interimkantoor dat 24 uur op 24 bemand is. Jacques Hermans trad hem hierin bij. De werkzoekende heeft de verantwoordelijkheid over zijn/haar flexibiliteit.

Hierna verschoof de discussie naar de gepercipieerde nadruk op diploma en taal. Volgens Federgon blijft een diploma de bouwsteen, maar komen nadien competenties en ervaring. Anneleen Peeters kon zich vinden in die prioriteiten, maar vond dit vooral een zaak voor de werkgevers. Die zullen, zeker in tijden van crisis, vaker voor de hoogst opgeleide kandidaat gaan. Zij erkende ook dat de overheid zelf een voortrekkersrol te spelen heeft, maar dat er op dat vlak nog werk aan de winkel is. Op niveau van de taalvereisten eveneens, voegde ze toe, want die zijn nu te onduidelijk.

Maar wat dan met de ervaring die vaker en vaker gevraagd wordt? Dit is een belangrijk struikelblok voor jongeren die nochtans genoeg competenties hebben, meende een aanwezige van Plus Jobhit. Jacques Hermans raadde deze jongeren aan om via verschillende kanalen te blijven proberen en in de tussentijd opleidingen te volgen. Anneleen Peeters sprak over plannen om specifiek aan deze groep te werken. Er is bijvoorbeeld een nieuw akkoord rond werkgelegenheid ter waarde van 22,5 miljoen waarbij een belangrijk deel naar langdurig werklozen zou gaan. Het is alleen jammer, klonk uit de deelnemersgroep, dat veel werkgevers de tewerkstellingsmaatregelen niet kennen. Bovendien moet je toelating krijgen van de RVA om opleidingen te kunnen volgen. Ook de VDAB stond niet te springen om jongeren naar opleidingen door te sturen, zei de aanwezige van Plus Jobhit.

Een bijkomend probleem was volgens sommigen dat er onduidelijkheid bestaat over het verschil tussen de VDAB en het interimkantoor. Anneleen Peeters zag hierin echter geen probleem: de een is een publieke actor, de ander een privé-speler. Bedrijven nemen een kantoor onder de arm dat selecteert én jongeren kans biedt op vast werk, voegde ze daaraan toe. Ook zag ze er geen graten in dat de VDAB heel wat interimjobs aanbiedt. In tegenstelling tot de uitzendkantoren biedt de dienst overigens ook opleidingen aan, vulde ze aan.

Wat als je op de werkvloer bent?

Het misbruik van de originele opzet van interimarbeid kwam in het derde deel van het debat aan bod. Want een werkgever moet een van drie motieven gebruiken om interimarbeid te rechtvaardigen. In de praktijk komt daar echter vaak het vierde motief bij van rekrutering. Federgon is (in tegenstelling tot de vakbonden) een voorstander van de afschaffing van alle motieven. Paul Verschueren wil aan uitzendkrachten namelijk contracten met onbepaalde duur geven. Dat creëert werkzekerheid, zei hij, en het maakt het gemakkelijker om bijvoorbeeld een lening aan te gaan. Vervolgens ging hij in op de samenwerkingen die er nu al zijn tussen de uitzendsector en de VDAB, in het belang van de werkzoekende. Volgens hem is dit ook voor de VDAB een bewuste strategie omdat de dienst beseft dat zij privépartners nodig heeft om de complexe arbeidsmarkt te bedienen. De heer Verschueren vernoemde ook het bestaan van het Project Competent, waarmee Vlaanderen in 2010 zal uitpakken en dat een matching naar competenties i.p.v. louter naar diploma een steuntje in de rug zou moeten geven.

Jacques Hermans zei hierna dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet opnemen, waarna Federgon uitlegde dat hoe meer de werknemer verdient hoe meer het interimbureau verdient. Ook benadrukte hij dat de wetgeving heel duidelijk is betreffende gelijke rechten voor een interimkracht en een vaste werknemer. Wie bijvoorbeeld geen maaltijdcheques krijgt, kan naar de Commissie Goede Diensten stappen of naar de vakbond. Hij benadrukte eveneens dat door het grote volume aan interimjobs (100.000 voltijdse equivalenten) het niet gemakkelijk is om alles goed en correct te laten verlopen. Hij vond zelfs dat uitzendarbeid kan helpen om de crisis te verzachten. Jacques Hermans' laatste betoog was dat diversiteit begint in elk afzonderlijk kantoor en dat hoe meer kanalen je bewandelt, hoe groter de kans op (duurzaam) werk is. De laatste woorden van de avond waren voor Anneleen Peeters van het kabinet Muyters. Zij meende dat het feit dat uitzendarbeid gebruikt wordt voor rekrutering een feit is dat we moeten aanvaarden. Betreffende de positie van jongeren op de arbeidsmarkt, beloofde ze voldoende initiatieven om niet te verzanden in een langetermijnprobleem.

Op deze noot eindigde niet alleen het debat maar ook het ganse traject rond uitzendarbeid van Minderhedenforum.NET. Uit alle meningen, bezorgdheden en conclusies van de voorbije maanden zal in 2010 een officieel standpunt rond uitzendarbeid gedistilleerd worden.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET