Naar goede gewoonte werd de avond op gang getrokken met een voorstelling van het Minderhedenforum en het Jongerennetwerk. Hierna werden enkele reclamespots voor uitzendkantoren getoond. De reactie hierop was dat de spots voornamelijk op de 'blue collar'-werker speelden en dus een stereotype in stand hielden. "We hebben trouwens geen boodschap aan een reclamespot," klonk het als uit één mond, "We stappen gewoon een interimkantoor binnen." Eens binnen in het kantoor, gaven de deelnemers toe te vaak teleurgesteld te zijn door het onthaal en de respons van de medewerkers. Vooroordelen heersen er nog te vaak, meenden de jongeren. Bovendien is de drempel om de eerste keer binnen te stappen laag, maar de volgende keren telkens wat hoger.

Hoe lokken uitzendbureaus klanten?

Mogen interimkantoren ook reclame maken in andere talen om verschillende doelgroepen aan te spreken? Nee, volgens de Mechelaars. Taal mag sowieso geen apart criterium zijn, want je moet toch het Nederlands machtig zijn om een job te vinden, luidde de redenering. Velen vonden ook dat uitzendkantoren toch vooral op blanke, mannelijke dertigers jagen en dat 'gediversifieerde' reclame dus niet meer is dan wat windowdressing. Het verandert niets aan het feit dat je in een kantoor als een nummer behandeld wordt, zeiden de deelnemers.

Het gebruik van onechte vacatures om werkzoekenden te lokken ontlokte behoorlijk wat cynisme in Mechelen. Zulke vacatures zijn altijd 'net ingevuld', of je blijkt er alsnog Frans voor te moeten kennen. Eén jongere werkte ooit als stageaire bij een interimkantoor en moest daar misleidende vacatures uit zijn mouw schudden. Vaak worden zulke vacatures enkel als lokmiddel gebruikt om een werfreserve aan te leggen waarmee men potentiële klanten (grote bedrijven) kan imponeren.

Hierna verschoof de discussie naar discriminatie, waarbij werd opgeworpen dat er meer regels nodig zijn om hiertegen op te treden. Anonieme cv's (een mogelijkheid waar het Minderhedenforum al lang voorstander van is) werd hierbij door de groep zélf voorgesteld. Ook het feit dat het selectieproces in interimkantoren als arbitrair wordt ervaren, was voor de aanwezigen een pijnpunt. het kan niet opgaan dat men de sympathiekste of de mooiste van de dag selecteert!

Wat als je in het uitzendbureau bent?

De respons op de eerste stelling liep nagenoeg volledig gelijk met die van de andere Vlaamse steden waar het traject reeds passeerde. Het noteren van kenmerken als een stinkende adem kon voor niemand door de beugel. Wel wees men op de taak van de consulent om dit aan te halen bij de werkzoekende en hem/haar eventueel bij te spijkeren. Over het feit of gebrek aan Nederlandse kennis een gegronde reden is om een job mis te lopen waren de Mechelaars genuanceerd. Zo is taalkennis voor bepaalde jobs crucialer dan voor andere. Belangrijk was voor de jongeren vooral dat er op voorhand duidelijkheid bestond over het gevraagde taalniveau. Er werd gepleit voor een bruikbaar attest van taalkennis in interimkantoren en voor taalondersteuning op de werkvloer.

Of de klant koning moet zijn voor een interimkantoor hing volgens de deelnemers af van hoe je het begrip 'klant' interpreteert. Bedrijven zijn immers klanten van interims, maar werkzoekenden ook. De stelling mocht hoe dan ook geen excuus voor discriminatie zijn. Er werd gewezen op het feit dat consulenten erg moeilijk tegen bestaand racisme kunnen ingaan. Ze kunnen het aan hun baas meedelen, maar hoe bewijs je het? Zelfs bij een anonieme klacht bij de vakbond blijft het woord tegen woord. De aanwezigen zagen wel heil in een meldlijn voor consulenten en verlangden duidelijke procedures voor consulenten in gevallen van discriminatie.

Dat uitzendconsulenten meer kans op werk bieden dan VDAB-consulenten weerlegde niemand van de groep. Klachten over de overheidsdienst waren legio: er is een onpersoonlijke service, men wordt van het kastje naar de muur gestuurd en de begeleiding laat te wensen over. Uitzendconsulenten zijn dan wel geen garantie op een job, de kans op een job is er ontegensprekelijk hoger volgens de Mechelaars. Dat zij een soms wel erg hoge flexibiliteit vragen, getuigde echter van een groot gebrek aan respect en maatschappelijke verantwoordelijkheidszin. Helaas kan aan misbruik van dit flexibiliteitsprincipe weinig gedaan worden, was de consensus. Wetgeving had volgens de jongeren geen zin, maar zelfregulering zou tenminste een stap in de goede richting zijn.

Met de laatste stelling van dit segment - overdreven nadruk op diploma's - was iedereen het eens. Zelfs om als poetsvrouw aan de slag te gaan, heb je een diploma middelbaar onderwijs nodig, merkte iemand op. Bedrijven en interimkantoren zouden beter zoeken naar ervaring en talent i.p.v. te focussen op een stukje papier. Een persoon die in de sales had gewerkt haalde bijvoorbeeld aan dat hij betere resultaten kon voorleggen dan zijn collega's hoewel hij niet hun diploma had.

Wat als je op de werkvloer bent?

Van de quiz rond uitzendarbeid die dit deel op gang schoot, onthouden we vooral dat die op een ex aequo eindigde. Meer memorabel was de respons op de stelling dat drie jaar of langer aan de slag zijn als interim moet kunnen. Als je jong bent is uitzendwerk perfect, maar op termijn zoek je toch een vaste job, luidde die. Vooral het misbruik van de motieven die interimarbeid mogelijk maken, wekte wrevel op bij de deelnemers. "Soms word je gebruikt als een pingpongbal," vond één Mechelaar zelfs. Over het systeem van interimwerk was nochtans iedereen tevreden: het heeft een lage instapdrempel, brengt weinig papierwerk met zich mee en is overzichtelijk in het jobaanbod. Te lang hierin meedraaien werkt echter demotivatie in de hand, klonk het gedecideerd.

"Lang leve interim, want ik kan altijd stoppen en hoef mijn gsm niet op te nemen", de laatste stelling van de avond, was dan ook niet volledig aan het dozijn aanwezigen besteed. Wat vooral naar voren kwam in de discussie was de nood aan een betere profilering van interimarbeid. Kantoren moeten eerlijk zijn over hun aanbod én dit aanbod kan best verschillen van wat de VDAB voorschotelt, vonden de meesten. Geef kortstondige opdrachten dus aan interimkantoren, was de redenering, en neem serieus werk (vast dan wel tijdelijk) op in het aanbod van de VDAB.

Conclusie

De samenkomst in Mechelen beëindigde het drieluik van ontmoetingen in Vlaanderen rond uitzendarbeid. Het resultaat van alle meningen zal gebundeld worden in een concreet standpunt over interimwerk. We houden je hierover op de hoogte. Wie zo lang niet kan wachten, is alvast welkom op een debat over uitzendarbeid op 3 december in Antwerpen. Daar kan je de discussie aangaan met enkele belangrijke spelers in het interimbeleid, waaronder personen van het kabinet Werk, uitzendkantoor Randstad, ACV en federatie Federgon.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET