De avond was opgebouwd volgens een duidelijk stramien. Na een inleidend panelgesprek werden de deelnemers opgedeeld in verschillende discussietafels rond diverse thema's. Hierna gaf Mehmet van neutralité.be een juridische kijk op het hoofddoekendebat. Afgesloten werd opnieuw met discussietafels en duidelijke pro- en contrastellingen.

Maar eerst was het dus de beurt aan het panel. Daarin zaten twee netwerkers: Saloua (mét hoofddoek) en Ozlem (zonder). Ook aanwezig waren Tim Barbaix van de Vlaamse Jeugdraad, Jacky Goris (algemeen directeur van de Brusselse GO-scholengroep) en Luc Jacobs (adjunct-directeur van het KTA Wollemarkt in Mechelen). Saloua vermeldde dat het dragen van haar hoofddoek een persoonlijke keuze is, een eigen beleving van de islam. Özlem draagt er geen omdat ze niet wil dat de onvermijdelijke discussie hierrover andere (carrière)doelen in de weg zou staan. Mét hoofddoek rondlopen over straat is immers niet altijd gemakkelijk omwille van de oordelende blikken, moest ook Saloua beamen.

Tim Barbaix, zelf nog maar 18, voegde hieraan toe dat in zijn school met twee maten en gewichten gemeten wordt. Hij haalde het voorbeeld aan van punkers. Als die goed studeren, maakt niemand een probleem van hun look. Doen ze dat niet, wordt er wel een punt van gemaakt. Voor meisjes met hoofddoek wordt dat onderscheid niet gemaakt. Bij hen gaat men er gewoon van uit dat het kledingstuk, ongeacht hun schoolse prestaties, sowieso niet kan. Hij wou eveneens kwijt dat heersende vooroordelen over meisjes met hoofddoek niet stroken met de realiteit. Zo vond hij het verfrissend kennis te nemen van hun (positieve) opvattingen over bijvoorbeeld het homohuwelijk.

Jacky Goris, in wiens Brusselse scholen al zo'n 15 jaar een hoofddoekenverbod van kracht is, vond dat de hoofdstad sneller geconfronteerd werd met integratieproblemen en dus sneller handelde. Over de invoering van het verbod waren er overigens nauwelijks klachten. Integendeel, zei hij, ook moslimleerlingen stonden zelf meewarig tegenover leeftijdsgenoten die per se de hoofddoek wilden dragen op school. In de school van Luc Jacobs is er geen verbod op de hoofddoek en hij ervaart geen problemen. Hoewel het KTA een concentratieschool is, is er geen sprake van een opvallende stijging van hoofddoekdragende meisjes. Op de Wollemarkt focust men op een Nederlands taalbeleid en gelijke onderwijskansen, haalde de adjunct-directeur aan. De hoofddoek was voor hem slechts een nevendossier.

Na dit interessante inleidende panelgesprek werden in een viertal discussietafels enkele stellingen in de groep gegooid. Deelnemers moesten zeggen of ze al dan niet akkoord gingen met de stellingen en hier een toelichting over geven. Een stelling die in de groep van Hakim Benichou, bezieler van Minderhedenforum.NET, aan bod kwam was de volgende: "een hoofddoek is voor meisjes een deel van hun identiteitsontwikkeling. Daarom is een hoofddoek te vergelijken met andere uitingen van jeugdculturen als piercings of een bepaald soort kleding." Met het eerste deel van de stelling was de meerderheid het eens. Het tweede deel bood echter voer voor meer discussie. Deelneemster Fayza kwam het sterkst uit de hoek: zij oordeelde dat het voor meisjes moeilijk is zichzelf te ontplooien als de maatschappij hen een stuk zelfontplooiiing afneemt. Een volledig verslag van de stellingen en meningen die tijdens de discussietafels aan bod kwamen, volgt binnenkort.

Het derde segment van de avond stond volledig in het teken van de juridische invalshoek. Mehmet Saygin van neutralité.be lichtte toe dat het debat rond de hoofddoek zich momenteel vooral op idealistisch of maatschappelijk vlak situeert: Koran, emancipatie en gelijke kansen domineren het debat. Daarbij gaat men soms voorbij aan het recht: dit geeft immers duidelijk aan wat kan en wat niet niet kan. Diverse artikelen in zowel het Grondvest voor de Rechten van de Mens als de Belgische grondwet wijzen in de richting van 1 oplossing: het toelaten van de hoofddoek. Om dit te bereiken, stelde neutralité.be een ontwerp van regeringstekst op dat juridisch een solide basis heeft.

Aan de toelating van de hoofddoek worden uit maatschappelijke bezorgdheid een vijftal voorwaarden gekoppeld. Zo mag dit niet samengaan met intolerantie en mag een hoofddoek gezicht en handen niet volledig bedekken. De hoofddoek mag evenmin een excuus zijn om niet deel te nemen aan de lessen én men moet uitgaan van het principe van gemengde scholen (wat vandaag in de praktijk al een feit is). Belangrijk is ook dat (wederzijdse) bekeringsijver geen enkele rol mag spelen. Wanneer men druk over het (al dan niet) dragen van de hoofddoek vermoedt, zijn concrete bewijzen nodig. Eventuele sancties moeten in vier stappen (minder kan niet) gebeuren, variërend van een notitie in de agenda tot uitsluiting van de school. Dialoog is hierbij van cruciaal belang.

Het voorstel van neutralité werd inmiddels afgetoetst door specialisten. Hun verdict was hoopgevend: puur juridisch is de tekst waterdicht. Maar in het debat spelen uiteraard ook maatschappelijke argumenten mee, wat de slaagkansen bemoeilijkt. In Franstalig België nam echter de partij Ecolo het voorstel al op in haar verkiezingsprogramma. cdH en PS onderzoeken momenteel het voorstel. Enkel de MR is er tegen. Mehmet Saygin hoopt weldra ook in Vlaanderen de partijen warm te krijgen voor een kijk op de hoofddoek met een juridische bril.

Omwille van de vele interessante discussies en betogen, schoot er helaas niet veel tijd meer over voor het laatste gedeelte van de AV²: een vervolg op de eerdere discussietafels, met duidelijke stellingname pro of contra en een onderbouwde argumentatie hiervoor. Niettemin blijft vooral hangen dat de avond een boeiende dialoog mogelijk maakte over een gecontesteerd thema. De meningen verschilden soms, maar de toon bleef beschaafd en genuanceerd. Velen waren het er na afloop over eens dat het juridische luik van het debat meer gewicht verdient. Minderhedenforum.NET kan zich daar enkel bij aansluiten en hoopt dat de discussies op de AV² ertoe bijdragen dat onderbouwde (juridische) argumenten weldra een doorbraak forceren in het hoofddoekdebat.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET