Naast Hakim Benichou, projectleider van het Jongerennetwerk bij het Minderhedenforum, konden nog twee netwerkleden een bezoek brengen aan de Reyerslaan. Verschillende jongeren stuurden een motivatiebrief, waarbij uiteindelijk Arbi (een Antwerpse stand-up comedian) en Ozlem (weldra doctor in de biologie) werden uitverkoren. Op 22 juni kwam eerst Hakim aan de beurt om een dag 'rond te snuffelen' op de Terzake-redactie. Daarna volgden Arbi (26 juni) en Ozlem (29 juni). Zij voerden gesprekken met o.a. presentatoren Lisbeth Imbo, Annelies Beck, Emmanuel Rottey en Tim Pauwels, redacteurs Jan Demeulemeester en Dirk Vanzundert, en eindredacteur Yves Ponet over het nieuwsgaringsproces en beeldvorming in de media.

In de eerste plaats vonden alledrie de deelnemers het interessant om aan den lijve te ondervinden hoe een duidingsprogramma tot stand komt. Zo bleek dat de journalisten de dag beginnen met het doorbladeren van de kranten en het doorpluizen van het internet, op zoek naar potentiële items. Ook lokale roddels die een journalist ter ore zijn gekomen, worden op de tafel gegooid. Deze manier van werken verbaasde de 'snuffelaars' enigszins. Zij hadden verwacht dat er veel meer naar de scoop gezocht werd i.p.v. de nieuwsgaring van andere media als startpunt te gebruiken.

Uit deze redactievergadering komen uiteindelijk de items die 's avonds de buis halen. De beslissing over welk item wel en welk niet de cut haalt ligt bij eindredacteur Yves Ponet. De journalisten kunnen hun bemerkingen uiten, maar doen dat relatief weinig en voeren vooral uit wat de eindredacteur van hen vraagt. De jongeren van Minderhedenforum.NET droegen tijdens de redactievergadering hun steentje bij door zelf enkele voorstellen te formuleren. Een item over Brussels parlementslid Mahinur Ozdemir geraakte echter niet door de selectie (net voor het hoofddoekendebat in alle hevigheid in de media zou losbarsten). Ozlem bracht als biologe een item over de Mexicaanse griep aan, maar ook daarnaar had de eindredacteur weinig oor. Naar aanvoelen van de snuffelaars was het uitkiezen van de onderwerpen overigens nogal subjectief. "De keuze van de items wordt in mooie woorden verpakt," vond een van hen, "maar het blijven arbitraire keuzes."

Nadat deze belangrijke knopen zijn doorgehakt, worden de reportages effectief gemaakt. De journalisten gebruiken hun databank om mogelijke interviewgasten te contacteren of zoeken op internet naar de juiste personen of locaties voor een reportage. Daarna vertrekken journalisten met camerateams om de behandelde items van beelden en interviews te voorzien. Deze worden vervolgens in de montagekamer aan de Reyerslaan aan elkaar geplakt. Arbi greep deze unieke kans overigens om mee zijn tanden te zetten in een stuk rond bezoekrecht voor grootouders en hun kleinkinderen. Door mee te lopen in een professionele omgeving, kreeg hij beetje bij beetje meer professionele voeling met het vak.

Op dat vlak opende de snuffelstage dus ook de ogen voor de deelnemers van het Jongerennetwerk. Maar met de beeldvorming over etnisch-culturele minderheden stelde het trio vast dat er nog een hele weg af te leggen is. Op de dag dat Hakim mocht meelopen bij Terzake, werd op de nieuwsdienst bijvoorbeeld ingegaan op een onderzoek van de KBS (gepubliceerd in Humo) over Belgische Marokkanen. Het item vertekende het onderzoek door vooral in te zoomen op negatieve, vaak al bekende zaken (armoede, homofobie), terwijl de positieve conclusies (wederzijdse bereidheid tot elkaar leren kennen) niet aan bod kwamen. Dat dit niet de eerste keer is, ligt volgens de snuffelaars aan het gebrek aan een goede mix van kleur op de redacties, wat ze met eigen ogen konden aanschouwen. Zolang etnisch-culturele minderheden niet kunnen meedenken en -beslissen over wat in beeld gebracht wordt - en hoe - zal goede beeldvorming moeilijk van de grond komen. Hieraan gelinkt is het opvallende gebrek aan contacten en netwerken binnen etnische gemeenschappen dat journalisten doorgaans hebben.

Die enge blik op minderheden kwam bovendien tot uiting in de gesprekken en contacten die de jongeren hadden op de redactie. Zo werd Arbi's vraag of er ook halalbroodjes waren met een blik van verwarring en ongeloof beantwoord, terwijl Ozlems succesvolle carrière 'ondanks' haar moslim-zijn duidelijk als zeer uitzonderlijk door journalisten werd ervaren. Bij hen leeft blijkbaar nog het idee dat moslima's onderdrukt worden en dat intelligente vrouwen niet gelovig kunnen zijn. De Terzakeredactie heeft kortom nog te weinig feeling met wat er reëel leeft binnen etnisch-culturele minderheden en daardoor ook te weinig oog voor de maatschappelijke problemen van deze gemeenschappen.

Misschien heeft Vlaanderen daarom nood aan een programma als Dichtbij Nederland (NPS), waarin reportages o.a. door minderheden worden gedraaid over en in de 'nieuwe buurlanden' van Nederland als Turkije, Marokko of Suriname. Volgens de jongeren moeten in programma's als Terzake ook meer bekwame en competente etnisch diverse woordvoerders opgevoerd worden. Woordvoerders die zeker te vinden zijn, maar dan moeten de journalisten hun netwerken en contacten uitbreiden. Daarbij moeten etnisch-culturele minderheden echter ook de hand in eigen boezem durven steken: zij moeten gevoelens van schroom of bescheidenheid van zich afwerpen. Tenslotte concludeerden Hakim, Arbi en Ozlem dat panelgesprekken met journalisten (zoals hetgene dat Minderhedenforum.NET in maart organiseerde) op regelmatige basis gehouden zouden moeten worden. Het zou een win-winsituatie zijn: jongeren kunnen kritisch de berichtgeving analyseren en hun bezorgdheid over beeldvorming concreet maken tegenover de makers, journalisten kunnen via de deelnemers hun netwerk verbreden.

Het Minderhedenforum kan hierbij een belangrijke rol spelen. Door in te zetten op opleidingen bijvoorbeeld en te sensibiliseren. Het Trefmedia-project, onder leiding van Katleen De Ridder, doet dit nu reeds, maar de Terzake-snuffelaars vonden dat die inspanningen nog opgedreven mogen worden. In (journalistieke) opleidingen zou diversiteit bovendien een specialisatie moeten worden - en op termijn zou dit zich ook naar de redacties moeten vertalen. Tenslotte kan het Minderhedenforum ook op de top van de audiovisuele journalistiek wegen door gesprekken met het management en de programmadirecteurs te houden. Hun beslissingen sijpelen immers door naar de werkvloer.

De snuffelstage van drie jongeren bij Terzake, legde alvast één ding bloot: journalisten zijn ook maar mensen die hun job goed proberen te doen. Wel redeneren ze nog te vaak vanuit een geijkte logica over wat nieuws is en hoe het er moet uit zien. Aspecten als tijdsdruk, kijkcijfers en de mening van (de Vlaamse) Jan met de pet voeren hierbij de boventoon. Als de journalisten (maar ook de managers) dat rigide juk voor een stuk van zich afwerpen en hun blik verruimen, zullen ze hopelijk minder blind zijn voor 'ander', maar daarom niet minder interessant nieuws. Minderhedenforum.NET zal in haar derde jaar dan ook proberen die visie op journalistiek verder uit te dragen via activiteiten, panelgesprekken en inspraak van jongeren.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET