Zoals gebruikelijk werd de avond op gang geschoten met een rondje langs alle deelnemers. Voor de VRT gaven volgende personen present: Pieter Knaepen (hoofdredacteur), Emmanuel Rottey (Ter Zake), Tim Pauwels (Ter Zake en hoofd deontologische commissie), Jan Demeulemeester (journalist Ter Zake) en Loutfi Belghmidi (journalist Het Journaal). De voorstelling van de deelnemers geschiedde via het 'doorspelen van de bal', waarbij via een weetje over een van de aanwezigen (bijvoorbeeld: 'jij ziet me er een goedegeklede man uit') de ander ludiek werd uitgenodigd om iets meer over zichzelf te vertellen.

Hierna werden twee fragmenten vertoond die het voorbij halfjaar in Ter Zake te zien waren. In het eerste werd Fauzaya Talhaoui aan de tand gevoeld naar aanleiding van de keuze voor Ahmed Abouthaleb als eerste allochtone burgemeester van Nederland. Het tweede fragment dateerde van bijna twee maanden geleden, toen journalist Veli Yuksel bekendmaakte dat hij de overstap zou maken van de VRT naar een verkiesbare plaats op de Oost-Vlaamse CD&V-lijst voor de Vlaamse verkiezingen. Ozlem, een van de deelnemers aan het gesprek aan de Reyerslaan, vond de fragmenten indicatief voor de wijze waarop interviewers vooringenomenheid tentoonspreiden t.o.v. items waarin etnisch-culturele minderheden belicht worden. Zo hekelde zij het feit dat steevast de loyaliteit van allochtone politici in twijfel werd getrokken via vragen als "Kies jij de kant van België of Turkije wanneer er een politiek of economisch conflict is tussen de twee landen?" Eigen accenten en stokpaardjes van de politici, ging Ozlem verder, schijnen voor interviewers slechts bijzaak.

Het antwoord van de journalisten op deze kritiek was dat het niet hun taak is om gemakkelijke vragen te stellen, terwijl - in het geval van Veli Yuksel - ook op de taak van de geïnterviewde werd gewezen om zich goed voor te bereiden op een tv-gesprek. Emmanuel Rottey wierp op dat de vraag naar de loyaliteit van politici in geval van een landenconflict toch belangrijk is, bijvoorbeeld bij verhoging van importtaksen. De aanwezigen - waaronder Katleen De Ridder, media-expert van het Minderhedenforum - vonden dit echter naast de kwestie, zelfs al was Veli Yuksel niet goed voorbereid. Wat immers met de negatieve beeldvorming en de gevolgen hiervan die de aanpak uit de fragmenten in de hand werkt? Want etnisch-culturele minderheden komen enkel aan bod indien er problemen uitgespit moeten worden. "Hoelang moeten wij ons nog verantwoorden?" was de terechte opmerking van Hakim. Tim Pauwels gaf uiteindelijk toe dat hij zich wel kon verplaatsen in dit standpunt.

Aansluitend op Hakims vraag hekelde Meryame de typische beelden van (tijdelijke) slachthuizen die tijdens het Offerfeest de VRT-journaals domineren en die moslims neerzetten als 'slachtlustig' (sic). Jan Demeulemeester erkende dat deze praktijk de clichés versterkte. Pieter Knaepen voegde hier aan toe dat de burger de media voor dit soort zaken steeds ter verantwoording mag roepen. Arbi pikte daarop in door het verhaal van een kort en klein geslagen broodjeszaak op te rakelen. De persaandacht hiervoor bleef beperkt tot enkele regels in de Gazet van Antwerpen, terwijl bijvoorbeeld een ramkraak diezelfde dag kranten en media domineerde. Loutfi Belghmidi betreurde dit, maar vond eveneens dat de media nu ook weer niet van alles de schuld moet krijgen.

Het tweede grote punt dat op het gesprek met de VRT-journalisten aan bod kwam, ging in op het belang van kennis en netwerken wanneer 'allochtone items' behandeld worden. Yasmine maakte het punt dat journalisten te weinig investeren in kennis en netwerken. Wanneer VRT'ers wél een netwerk hebben, beperkt dit zich bovendien grotendeels tot the usual suspects, die steeds hetzelfde soort vragen mogen beantwoorden. Jan Demeulemeester erkende de kritiek, maar voelde zich niet persoonlijk aangesproken. "Ik heb een breed netwerk," zei hij. Tim Pauwels pikte hier op in door te stellen dat ook de VRT vragende partij is voor meer allochtone journalisten. De niet-selectie van 'allochtone' items wou Jan Demeulemeester hier echter niet aan wijten, aangezien hij als hisoricus ook soms items over dat thema door de neus geboord ziet worden. Hakim haakte hier meteen op in door te stellen dat dit dubbel geldt voor bijvoorbeeld een allochtone historicus.

"Waarom zien we meer kleur op nieuwsredacties in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten?" vroeg Fatuma zich vervolgens af. Loutfi Belghmidi weet dit eens te meer aan het verschil in aantal minderheden in journalistenopleidingen, hoewel Tanja Jadnanansing (NOS) tijdens het bezoek van Minderhedenforum.NET aan Hilversum net weigerde dit als excuus te gebruiken en nog andere redenen aanhaalde. "Is het niet nodig om witter dan wit te zijn om door journalisten aanvaard te worden?" klonk uit de groep. Het antwoord was voorspelbaar: Tim Pauwels vond dat men de lat niet lager moet leggen voor minderheden, waarop Katleen De Ridde repliceerde dat dit niet de snellere uitstroom van allochtone journalisten verklaarde.

Vervolgens werd dieper ingegaan op het belang van netwerken. De Vlaamse gemeenschap is sterk georganiseerd, vond Jan Demeulemeester, maar Turken en Marokkanen minder. Dat maakt het moeilijk om interessante personen te vinden voor een item. Deelnemer Kathleen vond niet dat de journalist de bal moest terugkaatsen: het is ook de taak van journalisten om net moeite te doen die interessante mensen te vinden. Yasmine herhaalde bovendien dat journalisten de mensen die wél in hun netwerk zitten vooral met clichévragen bestoken. Toen Emmanuel Rottey aanhaalde dat in een recente reportage net twee sympathieke Turkse vrouwen werden opgevoerd, wierpen de deelnemers op dat dit eens te meer in een negatieve context (echtscheiding) was en dit dus de nood aan positieve beeldvorming niet uit de wereld hielp. Loutfi Belghmidi opperde dan weer dat de netwerken beter worden, maar dat dit traag verloopt, deels omdat etnisch-culturele minderheden die expertise bezitten het niet noodzakelijk ook goed kunnen uitleggen.

"Hoe denken journalisten eigenlijk over de impact van media betreffende de interculturele samenleving?" wou deelnemer Mutlu wel eens weten. Emmanuel Rottey was de mening toegedaan dat journalisten geen veranderaars zijn, maar eerder volgers. Wel vond hij het belangrijk dat media een spiegel van de maatschappij moet zijn, iets waarin Tim Pauwels hem volledig bijtrad. Hij had wel moeite de effecten van beeldvorming in te schatten. Zo was hij bijvoorbeeld wel blij dat er een evolutie is gekomen naar zowel het benoemen als kaderen van problemen, iets wat enkele decennia geleden geen evidentie was. Minderhedenforum.NET beaamde dit en hoopt dat dit ook zal leiden tot oplossingen voor die problemen, maar de nood aan een beter kader domineerde toch de meningen van de deelnemers.

Hierna werd een oud zeer opgerakeld, het gebruik van het woord allochtoon. De oude boutade 'Waar ligt Allochtonië?' werd zelfs weer uit de mouw geschud. De varianten Vlaamse Marokkaan of Turkse Vlaming waren volgens de meeste aanwezigen perfecte alternatieven, hoewel enkelen zelfs de verwijzing naar etniciteit overbodig vonden en het op Vlaming tout court wilden houden.

De avond werd afgesloten met de 'Huysentruyt'-vraag: wat hadden de journalisten van dit gesprek met etnisch-culturele jongeren geleerd? Pieter Knaepen oordeelde dat de vraag naar meer minderheden op en achter het scherm gerechtvaardigd is. Idealiter moet volgens hem een Cel Diversiteit in de toekomst zelfs gewoon overbodig zijn. Emmanuel Rottey en Jan Demeulemeester stonden vooral versteld van de negatieve reacties die in hun ogen journalistiek waterdichte items blijkbaar opriepen. Dergelijke reacties zouden de journalisten ook makkelijker moeten bereiken, via bijvoorbeeld een internetforum. Minderhedenforum.NET ziet ook wel heil in een systeem zoals het Nederlandse Netwerk of Eén Vandaag hanteert, waarbij de mailadressen van de reporters onderaan in beeld verschijnen bij elk item. Ook af en toe een persoonlijk gesprek met journalisten - zoals deze activiteit deed - kan volgens het Jongerennetwerk soelaas bieden.

"We hebben het goed voor met jullie," verzekerde Emmanuel Rottey ons in ieder geval en hij beloofde eraan te werken voortaan ook meer door een andere bril dan de zijne te kijken bij het maken van nieuwsitems die met diversiteit of etnisch-culturele minderheden te maken hebben. Tim Pauwels beëindigde de avond door te herhalen dat er volgens hem niets mis was met de getoonde fragmenten, maar dat hij aangenaam verrast was dat er een mondige generatie minderheden was opgestaan om kritisch journalisten op hun taak te wijzen. Hij hoopt dan ook dat er met de tijd meer diversiteit komt in de journalistiek. Minderhedenforum.NET deelt die wens en hoopt dat het mediaparcours dat het Jongerennetwerk de voorbije maanden aflegde daar alvast de fundamenten voor legde.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET