Het inspraakmoment in Gent verliep volgens hetzelfde patroon als een week eerder. Na de inleiding door Katleen De Ridder van TrefMedia kwam het verschil tussen inclusieve en exclusieve programma's aan bod, net als de 'burden of representation' en de impact die interculturele televisie kan hebben op de maatschappelijke evolutie. Voor meer informatie over deze termen kan je hier het verslag van Leuven doornemen.

De fragmenten die aan bod kwamen in de Vooruit - tienerdrama '16+', soap 'Thuis', intercultureel experiment 'Rwina' en Brits voorbeeld 'Goodness Gracious Me' - lokten in de eerste plaats een debat uit over wat interculturele televisie nu precies is. Onder anderen de politieke correctheid van de diversiteit in de Vlaamse programma's - 'te braaf' was een vaak gehoorde opmerking - stootte veel van de deelnemers tegen de borst. Wanneer mensen met een etnisch-culturele achtergrond opdoken in rollen die net zo goed door de gemiddelde blanke acteur gespeeld hadden kunnen worden, kwamen de tongen ook los, en niet om lof te uiten. Eén personage kan immers niet symbool staan voor de diversiteit van etnisch-culturele minderheden.

Ronduit positief was echter de reactie op 'Rwina'. Veel van de aanwezigen wisten niet eens dat het programma bestond, maar waren aangenaam verrast door de getoonde sketches over hangjongeren en discotheekbezoekers. Dat de reeks clichés humoristisch benadert, viel bovendien in goede aarde. Een soortgelijk fragment uit 'Goodness Gracious Me' zorgde eveneens voor een spervuur van gegrinnik en gelach in de zaal. Eventjes werden bovendien 'Toast Kannibaal' of 'Allez Allez Zimbabwe' aangehaald, volgens de deelnemers anti-voorbeelden van goede beeldvorming. Het incident uit 'Toast Kannibaal' waarbij een golfplaat op een Afrikaans huis vervangen moest worden omdat het 'niet authentiek genoeg' was volgens het productieteam, was volgens velen symptomatisch voor de wijze waarop stereotypes bevestigd worden.

Evenmin opbeurend waren de commentaren over een aflevering van de Deense poppenserie 'Yallahrup', waarin twee jonge Scandinaven uit een etnisch-culturele minderheid voor de kar van een fundamentalistische terrorist gespannen werden. Het controversiële thema zorgde bij één iemand voor een wrange nasmaak omdat de context van wat getoond werd onduidelijk was. Zij vond dat Yallahrup zeker niet zou bijdragen tot een dialoog. Dat de serie op de grens van het taboe balanceert, lokte evenmin positieve respons uit. De hoop werd bovendien geuit dat de reeks naar analogie met Geert Wilders' film Fitna als 'much ado about nothing' zou worden afgedaan.

Hierna verschoof de discussie naar kritiek op het stagebeleid van de omroepen, naar aanleiding van het verhaal van een deelneemster die bij alle spelers op de mediamarkt ging aankloppen voor een stageplaats maar er geen vond. Een interventie van Katleen De Ridder - waarbij ze verklaarde dat 4 op 18 stagairs nu een vaste contract hadden bij de omroep - deed de kritiek wel wat verstommen. Onder de deelnemers leefde bovendien het gevoel dat vooral voor commerciële zenders 2BE en VT4 een taak is weggelegd voor meer diversiteit, aangezien zij een jonger profiel hebben, terwijl de VRT als te oud wordt ervaren. Een vermelding van de 'allochtonenzender' die Vlaanderen enkele jaren geleden bijna rijker was, vormde de aanleiding voor de uitspraak dat voor meer diversiteit op tv vooral één charismatische, machtige persoon nodig is die daar zijn/haar schouders wil onder zetten. Voor het omdopen van de Belgische in de Vlaamse kust was dat immers ook voldoende.

Wegens tijdsgebrek was er relatief weinig ruimte om uitgebreid in te gaan op de tweede pijler van het debat - journalistieke kwaliteit - maar dat belette de jongeren in de Vooruit niet om enkele interessante visies ten berde te brengen. Aanleiding was een fragment uit Ter Zake, waarin aan moslims het dilemma 'Allah of de Belgische wet?' werd voorgelegd. Appels met peren vergelijken was die vraag volgens de gepikeerde deelnemers. Men vond dat de reportage niet paste bij de VRT. Het feit dat brede meningen niet aan bod konden komen in het door eenzijdige soundbites gedomineerde item (omdat er tijdens het draaien gewoon niet naar gevraagd werd) wekte wrevel op. Dat de media op deze manier clichés bevestigt, klonk bijgevolg uit meer dan één mond.

Op basis van de commentaren werd geconcludeerd dat de media door een aanpak als die in de Ter Zakereportage eerder aan desinformering dan aan informering doet. Enkele verzachtende omstandigheden voor het gebrek aan journalistieke kwaliteit betreffende diversiteit werden geopperd - tijdsdruk, het feit dat er geen experten zijn rond het thema binnen de journalistiek, de commerciële logica - maar door de deelnemers ook grotendeels als flauwe excuses verworpen. Tijdsdruk wordt immers als selectief ervaren: het lijkt minder te spelen bij items die slecht nieuws over minderheden brengen dan bij items die goed nieuws brengen.

Zijn alle journalisten dan leugenaars? Een deelneemster aan het debat vertelde een persoonlijk verhaal van een reporter van Metro die een degelijk verhaal wou brengen rond 'connecting identities' in Turkije, maar door zijn redactiechef gedwongen werd een groot blik clichés open te trekken in het uiteindelijke artikel, dat vergezeld werd door een foto waarop prominent een irrelevante moskee te zien was, terwijl de setting eigenlijk een populair café was.

Dat hoeft niet noodzakelijk slechte wil te zijn, maar is bovenal symptomatisch voor een systeem dat diversiteit niet serieus neemt. Enkel wanneer diversiteit als een journalistiek specialisme wordt erkend, kunnen we stappen zetten in de richting van een goede beeldvorming in de berichtgeving. Daar waren de deelnemers aan Diversiteit in de Media van overtuigd na afloop van een geanimeerde discussie in Gent. Bij alle aanwezigen overheerste bovendien het positieve gevoel dat het inspraakmoment in de Vooruit stevig op de pijlers van het jongerennetwerk steunde. De avond versterkte immers de kennis over beeldvorming en was een nieuwe stap in de richting van beleidsinspraak. Minderhedenforum.NET plant in de loop van 2009 dan ook verdere activiteiten die dit intrigerende thema verder zullen uitdiepen.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET