Onze ervaren gids door het interculturele medialandschap was Katleen De Ridder, medewerker van het TrefMediaproject van het Minderhedenforum. Zij ijvert voor accurate beeldvorming voor etnisch-culturele minderheden in de mainstream media. Zij kaartte in eerste instantie het verschil in aanpak aan tussen de buitenlandse zenders en de VRT. Waar bijvoorbeeld de Nederlandse omroep NPS een streefcijfer krijgt opgelegd van 25 procent voor cultuur en diversiteit op de beeldbuis, moet de VRT het doen met een Cel Diversiteit met veel goede bedoelingen maar weinig concrete doelen. Aan de hand van fragmenten werd vervolgens het eerste grote luik van de avond aangesneden: Interculturele Televisie.

Het bekendste voorbeeld van diversiteit op tv is ongetwijfeld Mo uit de VRT-soap Thuis. Maar ook op acteur Noureddine Farihi is er kritiek: voor de een is hij te Westers, voor de ander net niet. Dit is een logisch gevolg van het feit dat het personage zowat de enige vertegenwoordiging is van een etnisch-culturele minderheid in een belangrijk Vlaamse fictieserie. Het fenomeen wordt dan ook de 'burden of representation' genoemd: één persoon kan immers niet de lasten en de wensen van een hele gemeenschap dragen. Hoe meer vertegenwoordigers van etnisch-culturele minderheden er in soaps opduiken, hoe accurater de representatie zal zijn.

De personages uit Thuis, maar ook programma's als Man Bijt Hond zijn typische voorbeelden van inclusieve televisie, wist Katleen De Ridder te vertellen. Hierbij worden minderheden in reguliere programma's 'gesmokkeld'. Er bestaat echter ook een exclusieve variant. Een typisch voorbeeld hiervan is Rwina, gemaakt door, met (en voor?) allochtonen. De deelnemers aan Diversiteit in de Media reageerden verdeeld op het getoonde fragment. De een vond de karakters stereotiep, de ander herkende zich wel in de sketches. De deelnemers benoemden het programma niettemin als een goede eerste stap op de weg naar diversiteit. Wel was er kritiek op de VRT omdat dit het enige programma in zijn soort is, dat er dan nog alleen kwam omdat het overheidsproject Managers van Diversiteit er 300.000 euro in wou steken. Iedereen vond dat de zender ook zélf geld in diversiteit moet steken. Er zouden ook streefcijfers in de programmatie moeten komen.

Of diversiteit in de media ook de maatschappij kan veranderen was iets waar de deelnemers het evenwel niet allemaal mee eens waren. Net zoals bij veel wetenschappers was er scepsis hierover, maar een gebrek aan bewijs is niet noodzakelijk het bewijs van het tegendeel. Bovendien zorgt gewenning geleidelijk voor aanvaarding, waardoor de beeldvorming in de maatschappij wel degelijk kan veranderen. O.a. dankzij het goede werk van de NPS in Nederland is het beeld van de nieuwbakken burgemeester van Rotterdam (Aboutaleb) bijvoorbeeld beter dan in Vlaanderen het geval zou zijn.

Nadat een gesmaakt fragment uit de Britse serie Goodness Gracious Me werd getoond als voorbeeld van hoe goed interculturele tv kan zijn, verschoof de discussie naar de tweede pijler van de avond: Journalistieke Kwaliteit. Daar is nog een veel langere weg af te leggen dan bij televisie, was de mening van Katleen De Ridder. Zij vond immers dat stereotypes schering en inslag zijn in de journalistieke verslaggeving en dat de hoofdredacteurs zich te veel verschuilen achter tijdsdruk om een kentering teweeg te brengen. Op de berichtgeving kan men de journalisten moeilijk aanpakken (die draait immers om feiten), maar dat velen niet stilstaan bij de beeldvorming zorgt voor het échte probleem.

Dat beeldvorming zich voor een groot deel tussen de regels afspeelt, bleek een heikel punt, zoals duidelijk werd door het nieuwsfeit van een Jordaniër die een mannelijke gynaecoloog voor zijn vrouw weigerde. In de pers kwam dit bericht maar liefst 36 maal aan bod, en in een groot aantal van de gevallen werden moslims opgevoerd die aantoonden dat het verhaal van de Jordaniër een uitzondering is. In nieuws- en duidingsprogramma's bleef men echter hameren op de 'Clash of Civilisations'. Dit feit was voor de deelnemers aan Diversiteit in de Media een zorgwekkende evolutie. Ook werd het voorbeeld aangehaald van een in 2007 kort en klein geslagen kebabzaak, iets wat niet tot nauwelijks het nieuws haalde. Veel aanwezige jongeren wierpen op dat als de rollen omgekeerd waren geweest, het ongetwijfeld de voorpagina van de kranten had gehaald.

Ook het belang van objectiviteit kwam nog aan bod. Een deelneemster vertelde over een schoolwerk dat zij en een 'autochtone' medestudent schreven over de case van de Jordaniër en de gynaecoloog. Haar bijdrage werd als minder geloofwaardig afgedaan omdat zij zogezegd 'betrokken partij' zou zijn als moslima en 'allochtoon'. Objectiviteit inzake diversiteit zou dus louter het domein van autochtonen zijn?! Alsof een West-Vlaming niet objectief over Club Brugge kan schrijven!

Dat er nog een hele weg af te leggen is qua beeldvorming en berichtgeving staat dus buiten kijf. Er zijn inspanningen nodig van tv-makers en journalisten om interculturaliteit in de media te bewerkstelligen. Het inspraakmoment Diversiteit in de Media hielp alvast heel wat jongeren om hun inzichten te versterken en hun mening te geven aan onze beleidsmedewerker. De behandelde thema's zullen opnieuw aan bod komen wanneer Diversiteit in de Media op donderdag 13 november Gent aandoet. Opnieuw zal Katleen De Ridder dan a.h.v. fragmenten en voorbeelden haar verhaal doen en kan het publiek hierop inpikken. Heb je dus interesse in de media en kon je er niet bij zijn in Leuven, zak dan donderdag af naar Gent! Inschrijven kan via deze website.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET