Na een korte voorstellingsronde werd eerst de innerlijke mens versterkt. De heerlijke Marokkaanse gerechten voedden niet enkel de magen maar ook de sfeer, zodat het debat in de beste omstandigheden plaatsvond. Het gesprek werd gemodereerd door Naima Charkaoui, coördinator van het Minderhedenforum. Professor Vermeersch pleitte voor een open debat, waarin hij iedereen uitnodigde zijn standpunten aan te vallen met goed onderbouwde argumenten, onder de voorwaarde dat hij hetzelfde mocht doen met de andere debaters.

Het eerste thema dat aan bod kwam was rootisme. Etienne Vermeersch vond dat niet biologische kenmerken maar het geboorteland of verblijfsland de identiteit bepalen. Wie langdurig verblijft in België behoort automatisch tot de Belgische cultuur en niet tot de Marokkaanse, Turkse of Russische. De meeste deelnemers van het netwerk waren het niet eens met die visie. Ze vonden dat ieder individu een veelheid van identiteiten in zich verenigt en dat de Marokkaanse, Turkse, Russische of Belgische delen zijn van een geheel. Akkoord, wierp de professor vervolgens op, maar één deel mag dan niet de andere delen verwerpen. De vrijheid om te kiezen zou hoe dan ook moeten primeren, vulden de jongeren aan. De professor trad dit meteen bij.

Hierna sneed Orhan Agirdag, auteur van de scriptie 'De mythe van de klassenloze klas', een volgend onderwerp aan: onderwijs in de moedertaal. Volgens Orhan was dit een mensenrecht: kennis van de moedertaal is immers belangrijk. Etienne Vermeersch was het hier pertinent mee oneens: hij oordeelde dat enkel een volledige onderdompeling in het Nederlands heilzaam werkt om een taal perfect te beheersen. Bovendien pleitte hij tegen concentratiescholen, voor een opgelegd minimumpercentage aan scholieren van andere culturen en het inleggen van bussen om dit in de praktijk te brengen, zoals in de VS. Orhan zette hier statistieken tegenover van concentratiescholen die prima resultaten konden voorleggen. Onder de andere deelnemers waren de stemmen verdeeld, met argumenten voor en tegen beide standpunten. Vooral de praktische haalbaarheid van onderwijs in de moedertaal wierp vragen op.

Het standpunt van de professor in het hoofddoekendebat is genoegzaam bekend: hij is tegen het dragen ervan in publieke functies omdat het vermoeden van partijdigheid geen kans mag krijgen. Hierbij maakte hij de associatie tussen het dragen van een hoofddoek en een letterlijke interpretatie van de Koran. Een van de deelnemers die zelf een hoofddoek draagt, ondergroef dat argument meteen door haar open geest tentoon te spreiden. Enkele deelnemers wezen erop dat de professor in zijn betoog het boek zelf letterlijk interpreteert, terwijl hij net dat aan extremisten verwijt.

Een vinnig debat ontstond vervolgens over het samengaan van mensenrechten en de Islam. De professor redeneerde dat mensenrechten geen Westerse uitvinding waren, maar vond niettemin dat de Islam er ver vanaf stond. Een deelnemer van Minderhedenforum.NET vond hierin een tegenspraak en was het evenmin eens met Professor Vermeersch' bewering dat er in de moslimwereld geen algemene verspreiding is van de gematigde Islam. Ook het feit dat er een verschil is tussen cultuur en geloof kwam aan bod en werd door prof. Vermeersch onderschreven.

Naadloos vloeide de discussie vervolgens over in een debat over het al dan niet bestaan van superieure culturen. Etienne Vermeersch zag er geen graten in om culturen met elkaar te vergelijken, terwijl verschillende jongeren een opdeling in superieure en inferieure culturen een uitnodiging vonden tot polarisering. Er kwam meer eensgezindheid toen bleek dat Professor Vermeersch 'cultuur' heel breed opvat, als het geheel van een samenleving op een bepaald moment, met zowel de economie, de politiek als de cultuur in de enge zin. Maar wat zijn dan de 'objectieve' criteria om deze samenlevingen te rangschikken? Verschillende mensen konden zich vinden in criteria als levensverwachting, gezondheidszorg of gemiddeld inkomen, andere vonden deze te fel geënt op de Westerse cultuur. De professor stond er in ieder geval voor open om bijkomende criteria te overwegen, zoals de zelfdodingscijfers, waar westerse samenlevingen slecht scoren.

Stiltes waren er niet in het dinergesprek, dat in een vrank en vrije sfeer plaatsvond en dat slechts afgebroken werd om iedereen een kans te geven nog tijdig thuis te geraken met het (openbaar) vervoer. Na afloop toonde de professor zich overigens aangenaam verrast over het hoge niveau van het gesprek. Ook het jongerennetwerk was zeer tevreden over de interactie en plant in de toekomst een volgend dinergesprek met een even eminente opiniemaker.

Hakim Benichou, stafmedewerker Minderhedenforum.NET