Meer dan de helft van de 16 en 17-jarigen, zo blijkt uit een rondvraag in 120 klassen, vindt dat immigranten een bedreiging vormen voor hun levenswijze en werkzekerheid. Bovendien denken de jongeren dat 35 procent van de totale bevolking van België afkomstig is uit het buitenland, terwijl het eerder om 16 procent gaat, en als we de Europeanen even buiten beschouwing laten, om 7,8 procent.

Het onderzoek biedt geen verklaring voor de oorzaken van de racistische denkbeelden bij jongeren. “Oorzaken van de onverdraagzaamheid komen vaak neer op gebrek aan contact”, zegt politicoloog Marc Hooghe. “Dat gebrek aan kennis wordt vaak opgevuld met foutieve informatie, die niet wordt rechtgezet.”

Wie geen of weinig contact heeft met allochtonen, neemt het discours van de media over. En daar domineert een discours dat allochtonen hardnekkig linkt met problemen van religieus extremisme, scholingsachterstand, (kans)armoede, weigering om zich aan te passen, terrorisme, vrouwenonderdrukking, verouderde tradities, … Dat discours wordt bovendien voortdurend herhaald.

Ja natuurlijk focussen nieuwsmedia nu eenmaal op wat fout gaat in de samenleving en dus stellen ze vooral scherp op samenlevingsproblemen. Ja natuurlijk, vormen media een klankbord voor politici die dankbaar op de kar van het islam-alarmisme springen en de term ‘allochtoon’ tot een scheldwoord vervormen. Maar redacties dienen wel te weten dat ze daarmee een negatieve beeldvorming versterken.

Nieuwsmedia dienen zeker niet te zwijgen over problemen noch moeten ze het maatschappelijk debat mijden. Maar ze mogen wel een beetje moeite doen om een alternatief te vinden voor de wij-zij invalshoek, die bijna een format is geworden. Ze mogen wel een beetje moeite doen om voeling te krijgen met wat leeft binnen allochtone gemeenschappen door actief te netwerken en allochtone informatiebronnen aan te boren.

Programmamakers mogen wel een beetje actiever op zoek te gaan naar positieve rolmodellen. Door evenveel aandacht te hebben voor de oplossing als voor het probleem. Door allochtone schermmedewerkers te engageren. Door meer inspanningen te leveren in het algemeen om allochtonen te engageren op de werkvloer. Door allochtone woordvoerders aan bod te laten komen.

Vooral entertainment biedt veel mogelijkheden die momenteel onbenut blijven. Het is hopelijk niet lang meer wachten op de eerste culturele jongerensoap of kwis. In Nederland wordt interculturaliteit vaak aangesneden als thema in ontspannende televisie. Dat moet zeker ook in Vlaanderen kunnen!

Het kan ook geen kwaad om meer duiding en achtergrond te bieden bij de waan van de dag. Waarom overschatten Vlaamse jongeren – in tegenstelling tot bijvoorbeeld Canadese - de aanwezigheid van allochtonen? Omdat ze afgaan op het nodeloos overspannen mediadebat over illegalen, asielzoekers, inburgering.

We hebben ook scholen nodig die niet vies zijn van allochtonen maar die diversiteit omzetten in meerwaarde. Het is hoog tijd voor intercultureel onderwijs. Daarmee bedoelen we dat de leef- en leeromgeving van een school zo georganiseerd wordt dat het voor kinderen en jongeren een evidentie wordt om van elkaars diversiteit te leren. Interculturaliteit moet globaal geïntegreerd worden in het lessenpakket. Voor alle leerlingen is intercultureel onderwijs essentieel, alle leerlingen moeten voorbereid worden om te leven in onze diverse samenleving. Interculturaliteit moet door de gehele lerarenopleiding aan bod komen. Het spreekt ook voor zich dat leraren (in opleiding) interculturele competenties moeten verwerven.

Katleen De Ridder, mediawerking Minderhedenforum, www.trefmedia.be