Omwille van de centrale positie van de leerkracht in ons onderwijssysteem zijn zij immers meer dan wie ook in staat om bruggen te slaan tussen ouders en directie, leerlingen en het onderwijzend personeel, soms zelfs tussen leerlingen en hun ouders. Nu de samenleving, en dus ook de klas, steeds diverser oogt, is het voor een grotendeels wit lerarenkorps niet altijd eenvoudig die taak te vervullen. Het inschatten van de gevoeligheden en wensen van leerlingen, ouders en collega’s wordt immers doorkruist door, misverstanden, wantrouwen en vooroordelen langs beide kanten. De ervaring van de leraars verbonden aan Kleurrijk Onderwijs Limburg leert dat allochtone lesgevers een belangrijk breekijzer kunnen zijn voor het optimaliseren van die bruggenbouwersfunctie.

Dat begint al in de leraarskamer. Daar wordt namelijk vaak in alle openheid gesproken, en niet enkel over het schoolse leven. Wanneer het lerarenkorps diversiteit vertoont, biedt zich kortom een gelegenheid aan om meer te weten te komen over wat er speelt in etnisch-culturele gemeenschappen. Dit moet in staat zijn om hardnekkige misverstanden over cultuur, gebruiken en leefomgeving van bepaalde leerlingen weg te werken. En dat opent op zijn beurt de deur voor interne discussies, die moeten toestaan de schoolloopbaan van jongeren positiever te benaderen. Een frisse, nieuwe kijk is vaak de smeerolie die nodig is om vastgeroeste werkmethodes of attitudes meer souplesse te geven. Vereiste is uiteraard wel een werkomgeving die openheid uitstraalt en zich niet verschuilt achter conformisme.

Zo’n open uitwisseling van meningen en ervaringen in de leraarskamers kan uitmonden in het verstevigen van de vertrouwensband tussen leerkracht en leerling. Die is vandaag de dag immers in sommige scholen zoek. Leraars – specifiek vrouwelijke – worden daar op voorhand al gewaarschuwd voor ‘moeilijke’ klassen. Leerkrachten stellen zich er bijgevolg op voorhand op in dat ze niet zullen doordringen tot hun klas, terwijl de klas instinctief aanvoelt dat hun talent niet naar waarde wordt geschat en daarom apathisch gedrag gaat vertonen. Het is een vicieuze cirkel, die in het slechtste geval tot afhakende studenten leidt. Meer aandacht in de lerarenopleiding voor oplossingen voor deze problematiek is dus geen overbodige luxe.

Het derde niveau waarop leerkrachten uit een etnisch-culturele minderheid een bruggenbouwende rol kunnen versterken, is in het contact met ouders. Zij zijn vaak ervaringsdeskundigen betreffende de cultuur en leefomgeving van minderheden en kunnen zo hun collega’s bijstaan in het zoeken naar methodes en acties om ouders beter bij de schoolse loopbaan van hun kinderen te betrekken. Idealiter belast men een medewerker met de specifieke taak om de ouderwerking uit te bouwen en te versterken. Dit hoeft niet noodzakelijk iemand met etnisch-culturele roots te zijn, maar het is wel belangrijk dat het iemand is die affiniteit heeft met de gevoeligheden en wensen van een diverse groep ouders.

Als we de school als een microkosmos van onze samenleving beschouwen, is het cruciaal voor de opvoeding van onze jongeren dat we hen tonen dat het mogelijk is om bruggen te bouwen tussen school, leerlingen en ouders, maar ook tussen verschillende culturen, talen en etnische achtergronden. Dit zullen leerlingen immers ook nà hun schoolse carrière onthouden en meenemen in het opbouwen van sociale en professionele contacten. Momenteel zijn er echter nog te weinig etnisch-culturele mindeheden aan de slag in scholen om dit domino-effect in gang te zetten. Zowel het Minderhedenforum als Kleurrijk Onderwijs Limburg (dat reeds een talrijk aantal allochtone leerkrachten verenigt) zullen zich blijven inzetten om meer kleur in het lerarenkorps te krijgen.

Vandaag willen we alvast een pluim geven aan de tienduizenden leerkrachten – al dan niet met een etnisch-culturele achtergrond – die zich reeds profileren als bruggenbouwer. Door in de klassen aandacht te hebben voor diversiteit, maar ook daarbuiten maatschappelijk engagement tonen. Bijvoorbeeld als studiementor in de onderwijsprojecten die vele etnisch-culturele verenigingen hebben opgezet. Of als bemiddelaar met een luisterend oor wanneer de relatie tussen ouders, leerlingen en school verzuurd is. De Dag van de Leerkracht is een ideale gelegenheid om deze bruggenbouwers in de bloemetjes te zetten. En om te hopen dat – in tijden van een structureel leraarstekort – meer mensen zich geroepen voelen en aangemoedigd worden om deze rol op zich te nemen.

Sanghmitra Bhutani, stafmedewerker onderwijs
Yücel Kahraman, Kleurrijk Onderwijs Limburg