In haar nota besteedt de minister veel aandacht aan diversiteit. Ingrid Lieten volgt hiermee het Minderhedenforum, dat in het recente boek ‘De Witte Media’ (LINK) stelde dat hier volop op ingezet moet worden. Het huidige beleid om etnisch-culturele diversiteit voor en achter de schermen te bevorderen op de openbare omroep, in voege sinds 2003, wierp tot op heden weinig vruchten af. Dat de minister pleit voor de verankering van diversiteit in de volgende beheersovereenkomst is dus positief. Ook een sterker doelgroepenbeleid voor onder meer “nieuwe Vlamingen” juicht het Minderhedenforum toe.

Interessant hierbij is dat minister Lieten “doelgroepenbeleid” en “inclusie” in één adem noemt. Specifieke doelgroepenprogramma’s hoeven we als het van haar afhangt dus niet te zien op de VRT. De nieuwe Vlamingen zijn daar trouwens zelf niet echt vragende partij voor. Zij willen zich in de eerste plaats herkennen in het aanbod van de Vlaamse media. Dat betekent echter dat tv-zenders, explicieter dan nu het geval is, de diversiteit in de Vlaamse samenleving moeten reflecteren. Vooral van de openbare omroep verwachten minderheden op dat vlak dat ze een voortrekkersrol speelt. Als het van Ingrid Lieten afhangt, zal deze verwachting worden ingelost.

Ook de VRT zelf wil trouwens de diversiteitstrein definitief op de rails zetten. Minister Lieten looft in haar nota terecht de streefcijfers die de omroep recent wereldkundig maakte. Op Ketnet moet weldra 6% van de schermpersoonlijkheden gekleurd zijn. Voor Eén streeft men naar 12% en Canvas wil zelfs 20% halen. Maar de minister begrijpt ook dat dergelijke ambitieuze cijfers slechts gehaald zullen worden als “diversiteitsdenken centraal komt te staan in de hele organisatie van de VRT” (sic). Diversiteit moet m.a.w. een strategische doelstelling worden. Dat zou een trendbreuk met het verleden betekenen.

Ingrid Lieten wordt nergens in de nota concreet. De visienota moet dan ook worden gezien als een eerste insteek, die vooral de openbare omroep zelf zal moeten vertalen naar concrete acties.

Het Minderhedenforum kan de openbare omroep al een aantal tips geven over wat men kan doen om de beoogde doelen te halen. We gingen daarbij te rade bij buitenlandse openbare omroepen, onder meer bij de BBC. Een greep uit de aanbevelingen:

1. Kijk naar de succesvolle voorbeelden van interculturele televisie
   Interculturele televisie voor een breed publiek: het kan, het bestaat en het boekt kijkcijfersuccessen in o.a. Canada, Australië, Frankrijk en Nederland. We vragen niet dat de VRT deze goede voorbeelden blindelings kopieert. Maar de omroep kan er wel iets van opsteken voor de interculturele tv die ze de komende jaren wil maken.
   
2. Zet in op fictie
   Fictie is een paradepaardje van de VRT, maar de laatste jaren lijken prestigereeksen vooral uit de Vlaamse klei getrokken. Series als De Smaak van de Keyser of Katarakt negeren de diversiteit compleet. Dat is jammer, want interessante verhalen gaan zo verloren. Als grootste cultuurhuis van Vlaanderen moet de VRT kortom durven inzetten op interculturele fictie.
   
3. Zet in op humor
   Humor is al eeuwenlang de toetssteen van maatschappelijke evoluties. De steeds diversere maatschappij kan fascinerende en baanbrekende humor genereren op de beeldbuis. Toegegeven, interculturele humor is niet eenvoudig, maar als stap naar laagdrempelige diversiteit op het scherm kan je er nauwelijks onderuit.
   
4. Maak het management verantwoordelijk
   Elk departement binnen de VRT moet nagaan hoe diversiteit binnen de eigen werking een vaste plaats kan verwerven. Belangrijk is dan wel dat het management zich ten volle schaart achter de uitvoering van dit beleid… en er op wordt afgerekend.
   
5. Leer van fouten uit het verleden
   Diversiteit is een én-én verhaal. Én personeelsbeleid én aanbod zijn belangrijk. In het verleden is er te veel ingezet op louter HR en werd schermaanwezigheid en –inhoud stiefmoederlijk behandeld. De vooropgestelde streefcijfers voor schermaanwezigheid mogen niet het omgekeerde effect hebben maar moeten de HR-visie aanvullen.
   
6. Consulteer de minderheden zelf
   In het verleden blonk het diversiteitsbeleid niet uit in transparantie. Dat is jammer. Als men weet wat er leeft bij minderheden en hun visie deel maakt van de eigen aanpak, bereik je gemakkelijker doelgroepen.
   
7. Werk samen
   De openbare omroep moet niet alles op zijn eentje willen doen. Bij etnisch-culturele minderheden bestaan al een hoop initiatieven. Steun verlenen of aandacht besteden aan interculturele cultuurfestivals en urban radio kan een wereld van verschil maken voor die initiatieven… en voor de VRT zelf.
   
8. Ga actief op zoek naar talent
   Dit is tijdrovend en duur. Maar het loont. Dat bewijst bijvoorbeeld het comedy department van de BBC. Voormalig Head of Comedy Jon Plowman schuimde zelf het ganse land af op zoek naar goede komieken. Het resultaat? O.a. Goodness Gracious Me en The Kumars at nr 42: interculturele televisie waar men tien jaar later nóg over praat.

Katleen De Ridder, stafmedewerker media & diversiteit