Tom Naegels, journalist en schrijver

Ik ben het grotendeels eens met de stelling, voor zover het gaat om het berichten over de problemen van het multiculturele samenleven. Het gebeurt regelmatig dat de pers ingaat op een multicultureel thema naar aanleiding van een onderzoek of een gebeurtenis. Maar daarbij wordt vooral gefocust op de problemen zoals misdaad en leerachterstand. Over die thema’s valt er niets meer te vertellen, dat nog niet verteld is. Maar ik mis het alledaagse leven. Redacties kennen daar niets van. Ook hebben personen van allochtone origine veel te weinig een band met de pers en overwegen ze zelf te weinig om ‘hun krant’ iets interessants te signaleren.

Rik Van Cauwelaert, directeur Knack

Ik vind de stelling overtrokken. Het is fout om zich daarin terug te trekken. Kijk maar naar de sportjournalistiek. Daar speelt de afkomst toch geen rol. Maar het klopt dat pers zich toespitst op samenlevingsproble-men, alleen is dat van alle tijden. Je moet de tijd haar werk laten doen. Op de redactie merk ik dat de jongere redacteurs minder moeite hebben met dan soort 'samenlevingsproble-men' dan hun oudere collega's. De jongere generatie komt mij dan wijzen op een interessante Brusselse stand-up comedian met Marokkaanse roots voor Focus Knack. Ze hebben daar voeling mee.

Samira Bendadi, journalist Mo en Knack

Er klopt iets niet. In Vlaanderen duurt het allemaal zo lang. Ik heb dit debat 15 jaar geleden al gevoerd. Waarom blijven we ter plaatse trappelen? Waarom gaat het hier zo traag? Neem nu de VRT, ik zie daar nog steeds heel weinig kleur!

Katleen De Ridder

Het klopt dat de VRT niet de voortrekkersrol speelt die je nochtans zou kunnen en mogen verwachten. Meer dan 10 jaar geleden was minder dan 1% van de ongeveer 3000 Vlaamse beroepsjournalisten van allochtone afkomst. Vandaag is dat nog steeds zo. Bovendien hebben allochtone journalisten het op Vlaamse redacties niet gemakkelijk. Er waren er tot voor kort meer dan vandaag. Maar die gaan weer weg omdat ze hun ei niet kwijt kunnen. Dat maken ze ook in Nederland mee. Ik vind dat daar eens een debat over moet komen.

Tom Naegels

In Nederland is er sneller een allochtone middenklasse gekomen dan in Vlaanderen. Media worden gemaakt door de middenklasse, voor de middenklasse. Maar allochtonen komen uit de lagere klasse. Bovendien zie je dat veel allochtonen in Nederland – en ik huiver eigenlijk voor zo’n verklaringen – veel assertiever zijn dan in Vlaanderen. Ze mengen zich in het debat.

Rik Van Cauwelaert

Het heeft ook met taal te maken. De eerste migranten leerden vooral Frans. Daardoor verliep de aansluiting langs Vlaamse kant moeilijker. Het is nu pas dat men de kennis van het Nederlands gaat activeren. Maar wat allochtone journalisten betreft … ik denk dat er een soort drempelvrees bestaat bij jonge allochtonen om de stap naar de journalistiek te zetten.

Samira Bendadi

Als allochtone journalist moet je dubbel zo goed zijn. Ik merk dat veel journalisten gevraagd worden om louter over de moskee of zo te schrijven. We zitten nog in een fase waarbij de Marokkaanse dokter Marokkaanse patiënten heeft. Dus ik begrijp wel dat een journalist met Marokkaanse roots op die thema’s wordt gezet. Het lijkt wel of we niet de tijd krijgen om over te gaan tot andere thema’s. Redacties moeten ook bereid zijn om journalisten te stimuleren, een kans te geven. Journalistiek is een vak dat je leert met vallen en opstaan. Je moet aangemoedigd worden. Ik stel me vragen bij sommige redacties.

Tom Naegels

Er is een grote uitval bij beginnende journalisten. Veel mensen stoppen na enkele jaren. Het is een harde stiel. Er is op een redactie weinig geduld.

Redacties hebben de neiging om hun eigen werk als neutraal te zien. Er is nieuws of er is geen nieuws en een redactie weet wat nieuws is. Die typische manier van kijken die sociologen hebben, die erkennen dat je manier van kijken ook afhankelijk is van je achtergrond, dat hebben redacties niet.

Bovendien gaat het op redacties heel snel. Men raakt er geïrriteerd als je de nieuwsselectie t in vraag gaat stellen. Ofwel herken je nieuws, of je herkent het niet. Dat is

allochtone journalisten op een redactie, dat is belangrijk. Maar in de praktijk werkt het anders. Als je het nieuws niet herkent, dan ben je misschien niet geschikt voor de job, aldus een redactie. Maar men gaat niet twijfelen aan het eigen oordeel dat die persoon niet geschikt zou zijn voor de job. Men realiseert zich niet dat men door een blanke bril kijkt en daardoor tot die conclusie komt.

Rik Van Cauwelaert

Het is fout om een allochtoon journalist op te zadelen met thema’s over interculturaliteit. We vroegen destijds Tarik Fraihi voor columns. We stimuleerden hem om zich niet te laten opsluiten in die thema’s waarover hij steeds wordt gevraagd. We zegden dat hij ook mocht spreken over Brussel Halle Vilvoorde of over justitie. Maar we merkten dat hij daar zelf moeilijk van los kwam. Maar dat wil niet zeggen dat we hem vroegen zijn herkomst af te leggen.

Katleen De Ridder

Wat Tom Naegels zegt is juist. Ik zou zelfs nog een stap verder gaan. Wat op redacties met allochtone journalisten gebeurt, kan je omschrijven als een socialisatieproces. Allochtone journalisten dienen zich vooral in te schakelen in het redactioneel proces. Ze krijgen te horen dat ze hun allochtone bril thuis moeten laten. Onderzoek uit Nederland wees uit dat allochtone journalisten allochtoon nieuws ook belangrijker inschatten dan hun autochtone collega’s. Maar die collega’s vinden dat subjectief in tegenstelling tot hun eigen selectie. Want die achten ze wel neutraal! Het wordt tijd dat redacties zich daarvan bewust worden.

Katleen De Ridder

Dat is jammer genoeg het geval. Daarom pleit ik er voor dat er op redacties expertise ontwikkeld wordt over dit dossier en dat er geïnvesteerd wordt in netwerken, vooral met de jonge generatie etnische minderheden. En ook vraag ik een open en zelfkritische houding van journalisten tegenover dit onderwerp. Ze dienen zich bewust te worden van hun eigen bril en er hun journalistieke keuzes ook in dat verband te evalueren. Zelf merk ik trouwens een vreemde paradox op. Redacties halen allochtone mensen binnen om te weten welk nieuws ze missen. Maar die mensen dienen dan wel zo snel mogelijk de redactionele lijn te onderschrijven. Terwijl de redactionele lijn in vraag stellen, net een conditio sine qua non is om de kloof tussen redacties en allochtone gemeenschappen te dichten.

Rik Van Cauwelaert

Een goed journalist moet aandacht hebben voor de allochtone leefwereld.

We hebben op de redactie mensen die er midden in wonen. Het hangt af van de ingesteldheid van de journalist.

Tom Naegels

Er is de laatste tijd wel een zekere moeheid rond interculturaliteit. Je hebt twee bewegingen gehad. Voor 9/11 had je, deels uit afkeer voor het Vlaams Blok, veel artikels over racisme. Na 9/11, schreef men veel over de  islam. Momenteel merk ik een grote irritatie bij heel veel blanke Vlaamse journalisten over alles wat met het thema samenhangt. Zo iets van: We hebben dat gehad, het zijn allemaal betweters. Vroeger waren we racistisch en dan ineens niet meer”. Men heeft heel dat thema wat afgeschoten. Dat was allemaal heel emotioneel en het roept nu al bij voorbaat ergernis en irritatie op. Bovendien is er al zoveel over gezegd. Wat moeten we er nu aan toevoegen? Dat is de teneur bij journalisten momenteel. Ik denk dat er een nieuw mediatiek paradigma moeten komen om te praten over allochtonen. Een paradigma dat het niet heeft over discriminatie en racisme en ook niet over islam maar misschien – en ik zou dat tof vinden - een soort ‘dagelijks leven paradigma’ met reportages over het gewone bestaan.