Buitenlandse kwaliteitskranten die over de recente gebeurtenissen in België schrijven, maken het bont dezer dagen (De Standaard 22-23/09)! Volgens The Times zit Guy Verhofstadt opnieuw in het zadel. Libération beweert dat Brussel drie en Wallonië één miljoen inwoners telt. Ze geven het woord aan de stem van de straat, die niet om straffe uitspraken verlegen zit. Zo komt men in het buitenland te weten dat de Belgische koning “een parvenu is uit een losgeslagen familie” of dat “alles de schuld is van de PS”. Getuigen en bronnen weten dat Sint-Genesius-Rode een dorp is dat moet gered worden van de vervlaamsing. Of nog, dat de VLD-top zich in het Frans uitdrukt.

Als u straks naar het buitenland reist wordt u er allicht op aangesproken. Als Vlaming bent u een vendelzwaaier, separatist en onverbeterlijke ruziemaker. Als Waal bent u een maffieuze potverteerder. Als Brusselaar moet u kiezen: bij welk landsdeel wil u zich aanhechten?

Zo eenvoudig en complex werkt beeldvorming. Uw buitenlandse gesprekspartners kennen het complexe België natuurlijk niet. Ze zijn aangewezen op media die een vertekend beeld van de realiteit geven. Zo’n slordige en onprofessionele aanpak wekt terecht verontwaardiging. Vooral als je beseft dat de meerderheid deze informatie zonder meer als correct beschouwt. U bent het slachtoffer van stereotiepe beeldvorming.

Het gaat over meer dan het gebruik van eenzijdige, franstalige bronnen. Elke nuance wordt gesmoord in dominante frames: valt België uiteen of niet? Kunnen Vlamingen Walen mekaar nog luchten? Hardnekkig gebruik van deze dominante invalshoeken, sluit elke poging tot nuance a priori uit.

Het mechanisme is precies hetzelfde als bij de berichtgeving over etnische en religieuze minderheden. Ook hier worden de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen gereduceerd tot enkele dominante verhaallijnen: is de minderheidsgroep bereid de taal te leren en zich aan te passen? Zijn de waarden van de minderheidsgroep verenigbaar met de liberale democratie?

We zouden al een flink eind opschieten als journalisten erkennen dat berichtgeving - ook objectieve berichtgeving - geleid wordt door dit soort van onzichtbare narratieve frames. Op die manier komt er ruimte voor nuances, tegenargumenten en alternatieve stemmen. Het zou ons imago en zelfbeeld als Belg - allochtoon of autochtoon -  veel deugd kunnen doen.