"Ik zeg altijd dat ik een late roeping was. Ik heb na mijn humaniora pedagogie gestudeerd, wat eigenlijk niets te maken heeft met journalistiek en ik had toen absoluut nog niet het idee dat ik in de journalistiek wilde gaan. Ik had ook nergens voorbeelden in mijn familie of bij vrienden. Dat leek iets onbereikbaars voor mij, ik keek wel op naar die mensen, maar ik dacht dat het niets voor mij was. Dus ben ik pedagogie gaan studeren en daarna heb ik zes jaar aan de universiteit gewerkt. Na een tijdje vond ik die universiteit toch maar te gesloten. Ik voelde dat een universiteit veel te weinig betekende en ik wilde iets doen waarmee ik meer kon betekenen en toen kreeg ik het idee dat journalistiek daar wel geschikt voor was en dat me dat wel moest liggen. Het klinkt misschien pretentieus, maar het is zo. Ik heb me ingeschreven voor een examen aan de VRT en ik was geslaagd. Ik heb enorm veel moeten studeren voor dat examen. Gelukkig, en dat zet ik tussen haakjes, had ik toen geen werk. Ik was zwanger en ik heb al mijn tijd kunnen gebruiken. Er wordt verwacht dat je de actualiteit volgt, maar dan wel meer dan oppervlakkig. Verder is er ook een stemtest en moet je enkele talen passief beheersen. Belangrijk is vooral dat je een brede actuele kennis hebt. Uiteindelijk heeft het na dat examen nog meer dan een jaar geduurd voordat ze me hebben opgeroepen. In afwachting van mijn job bij de VRT ben ik beginnen werken bij Paula D'hondt op het commissariaat voor migrantenbeleid en daar heb ik trouwens gewerkt rond media en allochtonen. Toen ik dan uiteindelijk aan de slag kon bij de openbare omroep ben ik begonnen bij Radio Donna waar ik enkel radioberichten mocht samenvatten. Terwijl werkte ik ook nog deeltijds bij Paula D'hondt. In '94 ben ik dan op de nieuwsdienst terecht gekomen. Eerst als verslaggever voor zowel 'Het Journaal' als 'Ter Zake' en sinds '99 presenteer ik en ik doe het graag. Het grootste minpunt van mijn job is dat het heel moeilijk te combineren is met een gezinsleven en een rijk sociaal leven. Maar dat is dan ook het enige nadeel. Het leukste vind ik dat ik van alles een beetje weet, maar tegelijk van niets alles. Sommige vinden dat niet meteen een voordeel, maar ik wel. Ik heb die afwisseling nodig."

Vicieuze cirkel

"Ik heb de indruk dat er de laatste maanden meer allochtonen beginnen op te duiken in de media. We hebben onlangs een debat gehouden voor Scoop, een tijdschrift gemaakt door studenten van de opleiding journalistiek aan de Arteveldehogeschool Gent (georganiseerd door TrefMedia, nvdr). Ik zat daar onder andere met Faroek Ozgunes van VTM en we beseften opeens dat er eigenlijk nog niets veranderd was. Vijftien jaar geleden voerde ik bij Paula D'hondt dezelfde discussies! Er zijn hier en daar allochtonen bijgekomen, maar de problematiek is net dezelfde gebleven. Er zijn er te weinig in de media en media gaan nog altijd te stigmatiserend over migranten. Mijn collega Veli Yüksel zei me eens dat geld een oorzaak kan zijn voor de afwezigheid van allochtonen in onze sector. Met dit beroep verdien je niet enorm veel geld, dat is zo. Maar om nu te zeggen dat allochtonen enkel aan het geld denken, dat zou een zware veralgemening zijn. Volgens mij is dat niet de hoofdverklaring. Het is een vicieuze cirkel: zolang ze geen gekleurde mensen zien in de Vlaamse media, gaan ze er ook niet aan denken om erin te werken. Die vicieuze cirkel kan je enkel doorbreken als mensen individueel moeite doen om binnen te geraken, zoals Veli. Allochtonen hebben nood aan rolmodellen, maar dat gaat traag. We hebben ondertussen Veli, Djamel (Zerrouk, nvdr) en nog een paar mensen van allochtone origine. Bij VTM is Faroek nog steeds de enige hoor ik. Maar mensen als Djamel bijvoorbeeld willen niet als allochtoon bekeken worden en dat is hun goed recht. Tenslotte zijn ze werkzaam in de media omdat ze hun job kunnen en niet omdat ze allochtoon zijn. Dat enorm weinig allochtone jongeren het zien zitten om journalist te worden, heeft niet alleen te maken met de job van journalist. Er zitten gewoon enorm weinig allochtonen op het hoger onderwijs. Wat journalistiek betreft ben ik er wel van overtuigd dat er een taalbarrière is. Als je in de journalistiek terecht wil komen moet je taal correct zijn, zo simpel is het. Het zou verkeerd zijn als we voor allochtonen de taalbarrière wat lager zouden leggen. Maar ik begrijp wel dat het moeilijk is voor een allochtoon om correct te schrijven en spreken in een taal die je thuis bijvoorbeeld niet spreekt. Ik weet dat Faroek echt heeft moeten studeren op Nederlands. Daar moet je streng op blijven, het moet goed zijn. Verder zie ik nog een andere barrière, en dan komen we weer uit bij de vicieuze cirkel, namelijk dat ze geen allochtonen zien in de journalistiek. Ik denk dat ze daardoor zichzelf ook niet echt in die richting zien stappen. Nochtans, allochtone journalisten hebben een troef door hun achtergrond, maar veel mensen uit de media beseffen dat niet. De meeste mediamensen kennen geen of heel weinig allochtonen en ze beseffen ook niet welke meerwaarde zo iemand kan hebben. Hier (de openbare omroep, nvdr) is de wereld zo wit dat je het niet beseft. Eens er allochtonen zijn op een redactie gaat men ze natuurlijk wel gebruiken. Veli is Turks, dus gaan ze hem gebruiken als het over Turkse Belgen gaat en ik vind dat gebruiken, niet misbruiken. Vele denken dat allochtonen niet kijken naar de Vlaamse televisie, maar dat valt eigenlijk nog goed mee. Tijdens mijn periode bij Paula D'hondt is er daar onderzoek naar geweest. Je kan ook niet veralgemenen natuurlijk. Ik weet dat een Marokkaanse vriendin van mij regelmatig kijkt naar de VRT, maar haar moeder bijvoorbeeld die kijkt meestal naar Franse zenders. De oudere generatie allochtonen die kijken weinig naar Vlaamse televisie."

Typisch journalistiek kwaaltje

"Een heel concreet probleem waar de media mee zitten is een gebrek aan allochtone contacten. We kennen er veel te weinig. Pas toen Theo van Gogh vermoord werd, hebben we voor 't eerst een Nederlandstalige imam in de studio gehad. Het is heel vaak zo dat we bij dezelfde contacten blijven, maar zo verruim je geen netwerk natuurlijk. Dat is een typisch kwaaltje van de journalistiek, dat is zeker niet alleen zo met allochtone contacten. Verder behandel je een allochtoon contactpersoon gewoon hetzelfde als een autochtoon, dat doe ik toch. Ik voel wel dat er verschillen zijn tussen bijvoorbeeld de Turkse en de Marokkaanse gemeenschap, dat heb ik ook gemerkt bij de verkiezingen van de moslimraad, waar meer Turkse dan Marokkaanse mensen hebben gestemd. Die verschillen voel ik wel, maar ze benoemen, daar ben ik niet goed geplaatst voor. Ik vind niet dat ze niet genoeg openstaan voor de media, dat heb ik tot nog toe niet meegemaakt, maar misschien draai ik ook wel in cirkels. Als ik de Marokkaanse of Turkse gemeenschap bel, dan ga ik altijd naar dezelfde persoon omdat ik weet dat ik hem of haar kan bereiken en dat hij of zij bereid is om mij te helpen. Misschien ben ik ook wel te selectief in mijn contacten. Er is nog iets waar we ons te vaak aan bezondigen: we verwerken te weinig allochtonen in gewone reportages, waar het niet rechtsreeks over allochtonen gaat. Maar het probleem is dat hun afkomst in dat geval een echte handicap is. Als je een Marokkaanse politieagent interviewt gaan de mensen een politieagent zien, maar ook een allochtoon. Als je een autochtone politieagent interviewt zien ze een politieagent zonder meer. Je zit altijd met een dubbele lading en ik vrees dat het nog lang gaat duren eer het publiek daar van af geraakt. Het moet wennen. Ik was onlangs in Antwerpen en het viel me op dat je daar enorm veel allochtone meisjes aan de kassa hebt in winkels. Ik kom van Leuven en daar zie je dat veel minder, dus dan valt dat op. Iemand die van Antwerpen is, merkt dat waarschijnlijk niet eens meer. Ik zie nog een ander probleem. Veel allochtonen vinden de weg naar de media nog niet, ze weten niet met wie ze contact moeten opnemen. Ik merk heel vaak dat items in 'Het Journaal' of in 'Ter Zake' komen doordat mensen mij of iemand van de redactie contacteren. Dus als wij weinig allochtone contactenhebben, komen er ook weinig onderwerpen over hen in het nieuws. Daarom is het een verrijking om mensen als Veli op je redactie te hebben. Ik geloof echt wel in de netwerken van individuen. Meer allochtonen op redacties dus, maar het is dubbel: je moet allochtonen enerzijds duidelijk maken dat ze een toekomst hebben in onze sector en tegelijk moet je ze op het hart drukken om te blijven studeren, want je krijgt het niet cadeau. In de media kunnen ze iets doen aan de beeldvorming van allochtonen, een gevoelig punt in de journalistiek. Die is nog altijd te éénzijdig. We bezondigen ons daar iedere keer aan. We maakten een item voor het nieuws over de uitspraak van Filip De Man van het Vlaams Belang die zei dat moslims geen democraten kunnen zijn en wat toon je weer: vrouwen met hoofddoeken. Want dat is het beeld dat mensen hebben van moslims, maar het beeld van moslims is zoveel ruimer. De beelden van moslims zonder hoofddoek of traditionele kledij, en die zijn er, gebruik je dan niet omdat je denkt dat de mensen dan niet gaan doorhebben dat het over moslims gaat. Natuurlijk is het fout om zo te denken, maar tegelijk besef ik de beperkingen van het medium. Je krijgt een minuut en dertig seconden om duidelijk te maken waarover het gaat, dus dan kies je voor die passe-partoutbeelden. Televisie vervormt de werkelijkheid, dat is de eerste les die je krijgt als je hier binnenstapt. Je moet er op blijven letten. Eigenlijk zou je onder collega's moeten kunnen aangeven dat hij of zij eens andere beelden zou kunnen gebruiken. Maar we zijn heel gevoelig voor kritiek, vooral als die van collega's komt, helaas. Ik vind ook dat de commerciële media wat achterop hinken wat diversiteit in de media betreft. Maar ik weet dat Faroek daar ook zo over denkt. We hebben op de redactie van 'Ter Zake' Badra Rezkallah. Ik weet dat zij ook heeft geprobeerd om bij VTM te gaan werken, maar van hen heeft ze nooit reactie gekregen. Nu, het is niet mijn bedoeling om VTM de les te spellen, maar het zou mooi zijn als zij ook wat meer moeite zouden doen."

Ik steun TrefMedia omdat…

"Gewoon omdat je dan betere journalistiek kan krijgen. Als je inderdaad zorgt dat er meer kleur komt in het personeel van de media en je kan op een betere manier aan berichtgeving doen over het onderwerp, dan krijg je betere journalistiek. Je zal sowieso botsen op mensen die geen oor hebben naar TrefMedia. Mensen die echt willen zoeken en nadenken over wat ze aan het doen zijn, die zullen wel luisteren."

Interview door Seppe Verbist, student Journalistiek Erasmushogeschool Brussel (maart 2005)