Discriminatie is dagelijkse kost voor mensen met een huidskleur of een geloof dat wat afwijkt van het gemiddelde. Te weinig mensen beseffen dat discriminatie ook effectief strafbaar is.

Al jaren bestaat er een wet in ons land (de antidiscriminatiewet), die onder meer geldboetes oplegt. Tot nu toe leidde ze op jaarbasis slechts tot een handvol veroordelingen. Omdat slachtoffers hun rechten niet kennen, maar ook omdat de wet een juridische knoeiboel was waar niemand wijs uit raakte. Dus lieten sommige rechters flagrante gevallen van discriminatie blauwblauw.

Deze week werd de vernieuwde antidiscriminatiewet gepubliceerd in het Staatsblad. Het moet nu makkelijker worden om discriminatie te bewijzen en om er een schadevergoeding voor te krijgen. In de wet zijn forfaitaire bedragen voorzien van 650 tot 1300 euro en - in geval van discriminatie in arbeidsbetrekkingen - een bedrag dat gelijk is aan zes maanden brutoloon.

Het blijft wel heel moeilijk om zoiets ongrijpbaars als discriminatie zwart op wit te bewijzen. Vergelijkende tests (zogenaamde praktijktests) organiseren kan, maar enkel met behulp van belangenverenigingen en niet met behulp van een officiële instantie. Rechters zullen dergelijke tests nooit aanvaarden als direct bewijs, maar steeds als 'een vermoeden van discriminatie'. De tegenpartij moet dan aantonen dat hij of zij niet handelde uit racistische overtuigingen.

Er zijn ook andere manieren om de bewijslast te doen verschuiven naar de verweerder: bijvoorbeeld als er veel andere mensen gediscrimineerd worden ('een bepaald patroon van ongunstige behandeling', heet dat in de wet) of als er statistische gegevens voorhanden zijn die aantonen dat er een probleem is waar je niet naast kan kijken.

We willen wel waarschuwen over overdreven optimisme over de mogelijkheden die de nieuwe wet biedt. Het is voor de tegenpartij erg makkelijk om vermoedens van discriminatie te weerleggen. Allicht zullen rechters in Vlaanderen moeten wennen aan de juridische nieuwigheden die overgewaaid zijn uit de VS en uit de Europese Unie.

Het komt er dus op aan om goed geïnformeerd te zijn. U kan terecht bij het Centrum voor Gelijke Kansen voor meer informatie en juridische bijstand.

Mogelijk gaat het Minderhedenforum op lange termijn ook een soort bijstandsrol opnemen. De wet voorziet dat elke belangenvereniging ouder dan drie jaar kan optreden in rechtsgeschillen. Voorlopig beperken we ons noodgedwongen tot beleidswerk. Zo volgen we momenteel nauwgezet de uitbouw van een Vlaams luik voor het juridische kader tegen discriminatie. Want zo goed als alles wat niet federaal maar Vlaams is, valt niet onder het toepassingsgebied van de wet. Er is dus nog wat werk voor de boeg.