Na een openingswoord door Siham Benmammar van het Minderhedenforum mocht minister Turtelboom de krachtlijnen van haar visie toelichten. Ze benadrukte meteen dat België een van de weinige landen is waar migratie de specifieke bevoegdheid van een minister is. De minister ging verder door de moeilijkheid van het debat in de verf te zetten en pleitte ervoor dat het niet verengde tot een discussie over open of gesloten grenzen. Ze bleek een voorstander van de 'triple win'-situatie, die goed is voor de migrant, de situatie in ons land, en het land van herkomst. Om hierover een visie te ontwikkelen bepleitte ze een belangrijke rol voor Europa, dus niet enkel op Belgische schaal. Belang hechtte minister Turtelboom hierbij aan de herdefiniëring van migratiebeleid, asielprocedure en gezinshereniging. Ze hield vol niet voor open grenzen te zijn, maar evenmin voor een 'Fort België'. Omwille van de vergrijzing hebben we immers nood aan nieuwe mensen. De mensen die onze economie komen versterken, moeten wel onze taal spreken en een inburgeringscursus volgen, vervolgde ze. Maar de dienst Vreemdelingenzaken mocht ook geen politie meer zijn. De kern van haar betoog was dan ook dat men nieuwe mensen niet enkel papieren moet geven, maar ook een toekomst.

Op basis van de speech van de minister onspon zich een debat met als bijkomende panelleden Jozef De Witte (CGKR), Pieter De Gryse (Vluchtelingenwerk) en Hakim Nawabi (Minderhedenforum). Ook het publiek mocht onder de deskundige leiding van moderator Guy Tegenbos zijn zegje doen over de vier behandelde thema's: arbeidsmigratie, regularisatie, detentie- en verwijderingsbeleid, en de rol van NGO's en hun inspraak in het beleid.

De moderator gooide meteen de knuppel in het hoederhok met het statement dat we niet blind mogen zijn voor de toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt: eerst alle werkloosheid oplossen en dan overgana op migratie, zo werkt het niet!. Jozef De Witte repliceerde dat akkoorden met landen als Marokko voor- en nadelen hebben, maar dat ze vooral Europees geregeld moeten worden. Ook vond hij dat werkloosheid in een ruimer kader gezien moet worden en pleitte hij (net als het Minderhedenforum) voor anoniem solliciteren. Pieter De Gryse voegde toe dat het toelaten van mensen systematisch moet gebeuren, terwijl Hakim Nawabi benadrukte dat arbeidsmigratie goed is voor mensen die in de derde wereld geen toekomst hebben maar dat ook in eigen land er veel werkloze migranten zijn.

Minister Turtelboom verkondigde hierna dat ze wou dat het debat over economische migratie met open vizier gebeurde. Ze zei geen voorstander te zijn van bilaterale akkoorden maar wel voor een vrij verkeer van werknemers met een bijzondere 'speciale inspectiedienst'. Ook de idee van een Blue Card voor knelpuntberoepen bleek ze genegen en wou ze dus invoeren. Wel gaf ze toe blind te varen inzake het integratiebeleid wegens een gebrek aan cijfers. Ze hoopte dat dit na de komst van een kenniscentrum Migratie op 1 november zou verbeteren.

Het publiek was niet zo opgetogen met de soms vage antwoorden van de minister. Ondervoorzitter Christopher Oliha van het Minderhedenforum verweet haar een te simplistische visie. Kris Verbeecke van VDAB Antwerpen kon met concrete voorbeelden zelfs bewijzen dat er nog nooit zoveel onduidelijkheid geweest is. De roep om een eenduidige wetgeving weerklonk ook in het panel. Pieter Degryse voegde hieraan toe dat men niet enkel moet focussen op economische nieuwkomers, maar ook asielzoekers en geregulariseerden een kans moet geven. De minister repliceerde dat regularisatie hoe dan ook een uitzondering moet blijven en niet aanvaard kan worden als instroommanier. Verder kwam vanuit het publiek ook de roep om een tweedekanstraject en werd vooral de frustratie zichtbaar wanneer minister Turtelboom om de hete aardappel van een deadline voor een akkoord over het asielbeleid.

Daarna verschoof de discussie naar het thema van de detentie- en verwijderingscentra. Gaat men die overbodig maken of niet? De minister bepleitte een trendbreuk en een zoektocht naar alternatieven, waarop de reactie kwam dat haar voorstellen slechts halfslachtige pogingen zijn. Ze verschuilde zich ook achter een bevoegdheidsconflict met minister Arena om haar gebrek aan daadkracht te verbloemen. Pieter De Gryse vond dat ministers Arena en Turtelboom dan dringend een gesprek moeten aangaan over het thema. Jozef De Witte wou stante pede een nuchtere analyse en evaluatie van de vijf gesloten centra. De minister bleef echter hardnekkig zeggen dat detentiecentra nodig zijn. Ze gaf wel toe dat die menselijker gemaakt moesten worden.

Opnieuw kreeg het publiek nu de kans om de discussie verder te voeden. Birgit Van de Weyer vertegenwoordigde 250 Tibetanen zonder papieren en vertelde hoe zij Colruyt zo ver kreeg om werkattesten voor hen te schrijven. Dit kaderde in een ruimer debat over de als arbitrair ervaren criteria over de erkenning van vluchtelingen. Opnieuw waste de minister haar handen in onschuld: ze benadrukte de onafhankelijkheid van het commissariaat-generaal.

Hierna sloot Elizabeth Rodriguez (medewerkster van FZO-VL) met een afrondende conclusie het verhitte debat af. Het Minderhedenforum hoopt alvast dat deze workshop ertoe zal bijdragen dat het asiel- regularisatie- en migratiebeleid van de minister snel een duidelijkere invulling zal krijgen.

Siham Benmammar, Stafmedewerker Minderhedenforum