Bevreemdend, hoe de verschillende overheden van dit ingewikkelde land naast elkaar blijven werken. Zo zijn ze het nog altijd niet eens over wie precies van allochtone origine is, zo bleek van bij aanvang van het debat in Antwerp Expo. Erger nog: ze gebruiken allemaal een verschillende methodiek om de etnisch-culturele diversiteit van hun ambtenarenkorps te meten.

De federale overheid onderzoekt personeelsgegevens op nationaliteit, de Vlaamse overheid bevraagt haar ambtenaren rechtstreeks over hun origine. En in Antwerpen kijken ze ongevraagd naar de nationaliteit en de namen. “Het is appelen met peren vergelijken”, zei François Florizoone, de kabinetschef van federaal minister Inge Vervotte. Hij tastte in eigen boezem: de federale overheid moet dringend origine – inclusief genaturaliseerden en tweede generatie – gaan definiëren en meten als ze een idee wil krijgen van haar eigen diversiteit.

Ingrid Pelssers, als emancipatieambtenaar bevoegd om alle entiteiten van de Vlaamse overheid achter hun weinig diverse veren te zitten, oordeelde dat de Stad Antwerpen voorzichtiger moet omspringen met de privacy van haar ambtenaren. Schepen van diversiteit Monica De Coninck beet van zich af en stelde dat Antwerpen van Vlaanderen geen lessen hoeft te ontvangen op het vlak van diversiteit. Mohamed Chakkar, de vertegenwoordiger van het Minderhedenforum, sloot de discussie over de definitie en de cijfers af door het op te nemen voor de Vlaamse manier van werken. “De allochtone organisaties hebben de Vlaamse Vesoc-definitie samen met de sociale partners uitgewerkt. Het is een compromis dat niet perfect is, maar voorlopig is het de beste manier van werken.”

Het beeld van de diversiteit van het ambtenarenkorps mag dan onscherp zijn, het is wel heel duidelijk dat zowel de federale, de Vlaamse als de lokale overheden te weinig ambtenaren van allochtone origine in dienst hebben. De Vlaamse overheid zit aan anderhalf procent, terwijl de federale overheid een half procent telt en de Stad Antwerpen dicht tegen de zeven procent aanleunt. Ambtenaren met een allochtone achtergrond werken voor het overgrote deel in functies waarvoor geen diploma of enkel een diploma secundair nodig is.

Om hier verandering in te brengen, zijn bindende streefcijfers nodig waar ook consequenties voor diensthoofden aan vastzitten. Publiek en panel waren het grotendeels eens met die stelling, al verschilden vakbonden, verenigingen en overheden van mening over wie dat streefcijfer moet bepalen en wat de consequentie moet zijn. Het hanteren van een streefcijfer voor de instroom mag nooit ertoe leiden dat de functie niet ingevuld geraakt, merkte Monica de Coninck op. "Zo kan je geen personeelsbeleid voeren." Pelssers meent dat het behalen van streefcijfers deel moet uitmaken van het takenpakket van leidinggevenden “en dus ook van hun evaluatie”. Vandaag is dit al realiteit bij sommige Vlaamse overheidsdiensten en entiteiten, althans op papier.

Het panel en het publiek benoemden in het vervolg van het debat de grote barrières die ambtenaren met een allochtone achtergrond hinderen: de gemiddeld lage opleiding, de talenkennis, de diplomavereisten (zie hoger), de erkenning van buitenlandse diploma’s, de nationaliteitsvereiste en de sfeer op de werkvloer. Op dat laatste punt moest de Vlaamse overheid erkennen dat de procedures voor de bestrijding van racisme op de werkvloer (bv. melden van discriminatie) nog niet goed uitgewerkt waren.

Maarten Messiaen, beleidsmedewerker tewerkstelling